خودرو هیبریدی چیست و چگونه کار می‌کند؟

خودرو هیبریدی (Hybrid Car) نوعی وسیله نقلیه است که برای حرکت از ترکیب دو منبع تامین نیرو، یعنی موتور احتراق داخلی (معمولا بنزینی) و موتور الکتریکی استفاده می‌کند. موتور بنزینی در این خودرو، انرژی لازم برای حرکت را از سوخت تامین می‌کند و موتور الکتریکی با استفاده از برق ذخیره‌شده در باتری، می‌تواند به حرکت خودرو کمک کند. ترکیب این دو سیستم در خودرو هیبریدی باعث کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندگی هوا می‌شود.

در این مقاله از کارشناسی خودرو عبادی به طور کامل در مورد نحوه کار، انواع، چگونگی شارژ، میزان مسافت قابل پیمایش و خودروهای برقی موجود در بازار کشور صحبت می‌کنیم.

خودرو هیبریدی چگونه کار می‌کند؟

خودروی هیبریدی برای حرکت از دو منبع انرژی از جمله موتور بنزینی و موتور الکتریکی استفاده می‌کند. در برخی مدل‌ها، موتور برقی هنگام شروع حرکت یا رانندگی با سرعت پایین وارد عمل می‌شود و نیروی مورد نیاز خودرو را تامین می‌کند. هرچه سرعت خودرو افزایش پیدا کند یا راننده پدال گاز را بیشتر فشار دهد تا شتاب بگیرد، موتور بنزینی نیز وارد مدار می‌شود تا همراه با موتور برقی نیروی بیشتری برای حرکت خودرو فراهم کند.

به طور کلی، عملکرد خودروی هیبریدی از استارت تا توقف طبق مراحل زیر است:

1. سیستم هیبرید با استارت زدن خودرو، فعال می‌شود و باتری برق مورد نیاز موتور الکتریکی و تجهیزات خودرو را تامین می‌کند. موتور بنزینی نیز در صورت نیاز روشن می‌شود.
2. موتور برقی هنگام شروع حرکت و رانندگی با سرعت پایین نیروی لازم برای چرخاندن چرخ‌ها را تامین می‌کند و در بسیاری از شرایط، موتور بنزینی خاموش می‌ماند.
3. موتور بنزینی با افزایش سرعت خودرو و فشار دادن پدال گاز توسط راننده وارد مدار می‌شود و در کنار موتور برقی، قدرت بیشتر را برای حرکت خودرو فراهم می‌کند.
4. هنگام رانندگی با سرعت ثابت، بسته به شرایط مسیر و میزان شارژ باتری، خودرو از موتور بنزینی یا ترکیبی از دو موتور استفاده می‌کند.
5. هنگام برداشتن پا از روی پدال گاز یا ترمزگیری، سیستم ترمز احیا کننده بخشی از انرژی حرکتی خودرو را به برق تبدیل کرده و در باتری ذخیره می‌کند.
6. هنگام توقف کامل، مثلا پشت چراغ قرمز، موتور بنزینی در بسیاری از مدل‌ها به‌طور خودکار خاموش می‌شود تا از مصرف سوخت در حالت درجا جلوگیری کند.

مقایسه خودرو هیبریدی با خودروی بنزینی

خودروی هیبریدی برای حرکت از موتور بنزینی و موتور الکتریکی به‌صورت ترکیبی استفاده می‌کند؛ اما خودروی معمولی نیروی مورد نیاز خود را فقط از موتور بنزینی یا دیزلی می‌گیرد.

مزایای خودروهای هیبریدی

پیشرفت فناوری خودروهای هیبریدی در سال‌های اخیر باعث شده است این مدل‌ها در میان رانندگان محبوبیت بیشتری پیدا کنند. این محبوبیت اغلب به خاطر مزایای زیر است:

• کاهش مصرف سوخت به‌ویژه در رانندگی شهری و ترافیک
• کاهش آلایندگی و آلودگی هوا
• بازیابی انرژی هنگام ترمزگیری و ذخیره آن در باتری
• کاهش صدای موتور هنگام حرکت با نیروی برق
• کاهش مصرف سوخت در حالت توقف با خاموش شدن خودکار موتور بنزینی
• عملکرد بهتر هنگام شتاب‌گیری با همکاری دو موتور
• کاهش اتلاف انرژی در مقایسه با خودروهای بنزینی مشابه

معایب خودروهای هیبریدی

خودروهای هیبریدی نیز مانند سایر خودروها معایب مخصوص به خود را دارند. این معایب عبارتند از:

• قیمت بالاتر نسبت به برخی خودروهای بنزینی مشابه
• هزینه بالای تعویض باتری در صورت خرابی
• پیچیدگی بیشتر سیستم فنی و الکترونیکی خودرو
• نیاز به تعمیرکار متخصص برای عیب‌یابی سیستم هیبرید
• هزینه بالای تعمیر برخی قطعات مانند اینورتر و موتور برقی
• اشغال بخشی از فضای کابین یا صندوق در بعضی مدل‌ها
• کاهش مصرف سوخت در رانندگی‌های طولانی با سرعت بالا

انواع خودروهای هیبریدی

خودروهای هیبریدی از نظر نحوه استفاده از موتور بنزینی، موتور الکتریکی و باتری به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند. تفاوت این مدل‌ها در میزان نقش موتور برقی، نحوه تامین انرژی و امکان حرکت با نیروی برق است.

خودرو هیبریدی مایلد (Mild Hybrid)

خودروهای هیبریدی مایلد در مقایسه با سایر انواع خودروهای هیبریدی، کمک کمتری از موتور الکتریکی دریافت می‌کنند. سیستم برقی در این خودروها می‌توانند به روشن شدن موتور، بازیابی انرژی هنگام ترمزگیری و افزایش موقت قدرت موتور بنزینی هنگام شتاب‌گیری کمک کنند؛ همچنین برق مورد نیاز تجهیزات جانبی مانند سیستم گرمایش، تهویه مطبوع و پخش خودرو را تامین می‌کنند.

موتور بنزینی در خودروهای هیبریدی مایلد همچنان منبع اصلی تامین نیروی حرکتی است و سیستم برقی بیشتر برای کاهش فشار روی آن و بهینه‌سازی مصرف سوخت به کار می‌رود. از طرفی، این خودروها نیازی به اتصال به برق شهری ندارند و باتری آنها هنگام ترمزگیری و کاهش سرعت شارژ می‌شود.

خودرو هیبریدی کامل (Full Hybrid)

خودروهای هیبریدی کامل برای حرکت از موتور بنزینی و موتور الکتریکی استفاده می‌کنند. این دو موتور در برخی مدل‌ها به‌صورت جداگانه یا همزمان نیروی حرکتی خودرو را تامین می‌کنند که به آن سیستم هیبرید موازی می‌گویند. در مدل‌های دیگر، موتور بنزینی وظیفه تولید برق و شارژ باتری را بر عهده دارد و موتور الکتریکی خودرو را به حرکت درمی‌آورد که به آن سیستم هیبرید سری گفته می‌شود.

خودروهای هیبریدی از سیستم ترمز احیا کننده نیز برای بازیابی انرژی و کاهش مصرف سوخت استفاده می‌کنند. از آنجا که خودروهای هیبریدی کامل وابستگی کمتری به موتور بنزینی دارند، اغلب مصرف سوخت و آلایندگی آنها نسبت به خودروهای هیبریدی مایلد کمتر است.

خودرو پلاگین هیبرید (Plug-in Hybrid)

خودروهای پلاگین هیبرید (PHEV) از باتری بزرگ‌تر و موتور الکتریکی به‌عنوان منبع اصلی انرژی در حالت برقی بهره می‌برند. موتور بنزینی نیز در صورت نیاز می‌تواند همزمان با موتور الکتریکی کار کند یا زمانی که شارژ باتری کاهش پیدا می‌کند، وارد مدار شود. باتری بزرگ‌تر این خودروها در مقایسه با مدل‌های هیبرید کامل، امکان پیمودن مسافت بیشتری را فقط با نیروی برق فراهم می‌کند.

باتری خودروهای پلاگین هیبرید قابلیت شارژ از طریق اتصال به برق شهری یا ایستگاه شارژ را دارد. در صورت دسترسی نداشتن به ایستگاه شارژ، امکان استفاده طولانی‌مدت از حالت تمام برقی محدود می‌شود و خودرو برای ادامه حرکت به موتور بنزینی متکی خواهد بود.

خودرو هیبریدی چگونه شارژ می‌شود؟

خودروهای هیبریدی برخلاف تصور بعضی رانندگان، برای شارژ شدن همیشه به اتصال برق شهری نیاز ندارد. روش شارژ اغلب به سه صورت زیر است:

شارژ باتری با ترمز احیا کننده

یکی از روش‌های اصلی شارژ باتری در خودروهای هیبریدی، استفاده از سیستم ترمز احیاکننده (Regenerative Braking) است. وقتی راننده پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارد یا ترمز می‌گیرد، موتور الکتریکی مانند یک ژنراتور عمل می‌کند و بخشی از انرژی حرکتی چرخ‌ها را به برق تبدیل می‌کند. این برق به باتری منتقل و ذخیره می‌شود تا هنگام شروع حرکت یا شتاب‌گیری دوباره مورد استفاده قرار بگیرد.

شارژ باتری با موتور بنزینی

روش دیگر شارژ باتری، استفاده از موتور بنزینی است. موتور در برخی خودروهای هیبریدی علاوه بر تامین نیروی حرکتی، یک ژنراتور را نیز به حرکت درمی‌آورد تا برق تولید شده در باتری ذخیره شود. زمانی که میزان شارژ باتری کاهش پیدا کند، سیستم مدیریت خودرو می‌تواند موتور بنزینی را برای تولید برق فعال کند. این فرایند به‌صورت خودکار انجام می‌شود و راننده نیازی به دخالت مستقیم ندارد.

شارژ باتری با برق شهری

خودرو از طریق یک کابل مخصوص به پریز برق شهری یا شارژر خانگی متصل می‌شود. پس از اتصال کابل به درگاه شارژ، برق متناوب (AC) وارد شارژر داخلی خودرو می‌شود. این قطعه برق متناوب را به برق مستقیم (DC) تبدیل می‌کند تا باتری بتواند آن را ذخیره کند؛ همچنین مدت زمان شارژ نیز به ظرفیت باتری، توان شارژر و میزان شارژ اولیه آن بستگی دارد.

ماشین هیبریدی چند کیلومتر میرود؟

یکی از سوالات رایج درباره خودروهای هیبریدی این است که با یک بار شارژ یا پر کردن باک، چند کیلومتر می‌توان با خودرو رانندگی کرد؟ مسافت قابل پیمایش به نوع خودرو، ظرفیت باتری، حجم باک بنزین و میزان مصرف سوخت بستگی دارد. در خودروهای هیبریدی معمولی، مسافت با یک باک بنزین سنجیده می‌شود؛ اما در مدل‌های پلاگین هیبرید، برد حرکتی تمام برقی نیز مهم است.

مسافت قابل پیمایش انواع خودروهای هیبریدی

• خودروهای هیبریدی مایلد و کامل با یک باک بنزین اغلب حدود ۸۰۰ تا ۱۱۰۰ کیلومتر یا بیشتر پیمایش دارند و باتری آنها نیز در طول رانندگی شارژ می‌شود.
• خودروهای پلاگین هیبرید با باتری کاملا شارژ شده می‌توانند بسته به مدل حدود ۳۰ تا ۱۰۰ کیلومتر را فقط با برق طی کنند. پس از کاهش شارژ، موتور بنزینی نیز وارد مدار می‌شود.

نکته مهم:

اعداد گفته‌شده در بالا تقریبی هستند و نمی‌توان یک مسافت مشخص را برای تمام خودروهای هیبریدی در نظر گرفت. برای اطلاع از پیمایش دقیق، باید مشخصات فنی و مصرف سوخت خودروی مدل مورد نظر بررسی شود.

اگر بنزین خودروی برقی تمام شود چه اتفاقی می‌افتد؟

تمام شدن بنزین در خودروی هیبریدی به این معنی نیست که خودرو می‌تواند به کمک باتری به مسیر خود ادامه دهد. بیشتر خودروهای هیبریدی معمولی در صورت خالی شدن باک بنزین از حرکت می‌ایستند، زیرا باتری آنها برای تامین نیروی مورد نیاز خودرو در مسافت‌های طولانی طراحی نشده است. ادامه حرکت فقط با باتری می‌تواند به سیستم هیبریدی و باتری فشار وارد کند و احتمال آسیب به آنها را افزایش دهد.

آیا خرید خودرو هیبریدی به‌صرفه است؟

اگر از خودروی خود به صورت روزانه استفاده می‌کنید، به خدمات تخصصی دسترسی دارید و اختلاف قیمت مدل هیبریدی با نمونه بنزینی منطقی است، خرید آن می‌تواند انتخاب اقتصادی مناسبی باشد؛ اما اگر خودرویی با قیمت بسیار بالاتر می‌خرید و دسترسی مطمئنی به قطعات و تعمیرکار ندارید، صرفه‌جویی در مصرف بنزین به‌تنهایی دلیل کافی برای خرید نیست.

لیست خودروهای هیبریدی وارداتی در ایران

اگر فکر می‌کنید خودروی هیبریدی مناسب شماست، پیشنهاد می‌کنیم لیست ماشین‌های برقی در بازار کشور را بررسی کنید. مدل‌های مختلفی از خودروهای هیبریدی ژاپنی، کره‌ای و چینی در بازار ایران عرضه شده‌اند.

نکته مهم:

برای خریداران خودروهای هیبریدی کارکرده در ایران، کارشناسی تخصصی بسیار مهم است. بررسی سلامت باتری، عملکرد موتور برقی، اینورتر و سیستم خنک‌کننده می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین قبل از خرید جلوگیری کند. این موضوع به خصوص برای خودروهای هیبریدی که پیچیدگی فنی بیشتری دارند، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

بررسی خودروهای هیبریدی کارشناسی خودرو عبادی

کارشناسان مجموعه عبادی با بررسی وضعیت بدنه، رنگ، موتور و بخش‌های فنی خودرو، به شما کمک می‌کنند تا قبل از معامله از شرایط واقعی خودروی هیبریدی مطلع شوید. این مجموعه با بیش از ۱۴ سال سابقه، تجهیزات تخصصی و ارائه گزارش مکتوب، خدمات کارشناسی خودروهای ایرانی و خارجی را ارائه می‌دهد.

مزایای استفاده از خدمات کارشناسی عبادی برای خودروهای هیبریدی عبارتند از:

• بررسی رنگ، بدنه و شاسی برای تشخیص آثار تصادف و تعمیرات قبلی
• ارزیابی وضعیت فنی موتور بنزینی و گیربکس
• بررسی سیستم‌های الکترونیکی خودرو با دستگاه دیاگ
• بررسی عملکرد سیستم ترمز، فرمان و سایر بخش‌های فنی
• استفاده از تجهیزات دیجیتال و ابزارهای تخصصی کارشناسی
• ارائه گزارش مکتوب همراه با هولوگرام
• ارائه ضمانت معتبر ۴۸ ساعته برای گزارش کارشناسی

کلام آخر

خودروهای هیبریدی با ترکیب موتور بنزینی و الکتریکی، به کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا کمک می‌کنند. این خودروها در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند و هر کدام امکانات و شیوه عملکرد متفاوتی دارند. اگرچه قیمت خرید بالاتر و هزینه احتمالی تعمیر قطعات تخصصی از محدودیت‌های آنهاست، اما در رانندگی شهری و ترافیک می‌توانند مصرف سوخت را به میزان زیادی کاهش دهند.

اگر قصد خرید خودروی برقی، به‌خصوص نمونه کارکرده را دارید، علاوه بر بررسی قیمت و مشخصات فنی، حتما سلامت باتری، موتور برقی و سیستم‌های الکترونیکی را نیز بررسی کنید. در این راستا، کارشناسی عبادی قبل از خرید به شما کمک می‌کند با شناخت دقیق‌تری از وضعیت خودرو تصمیم بگیرید و احتمال مواجهه با هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده را کاهش دهید.