کم شدن روغن موتور میتواند به دلیل نشتی روغن از موتور، مصرف داخلی روغن یا روغنسوزی اتفاق بیفتد. گاهی آثار روغن زیر خودرو دیده میشود، اما در بعضی موارد سطح روغن پایین میآید بدون اینکه هیچ نشتی ظاهری وجود داشته باشد.
کاهش مداوم روغن را نباید فقط با اضافه کردن روغن جبران کرد؛ چون اگر علت اصلی مشخص نشود، کمبود روغن میتواند روانکاری قطعات موتور را مختل کند و در نهایت به آسیبهای جدیتر منجر شود. در ادامه ۶ علت کم شدن روغن موتور، نشانههای آن و روش تشخیص اولیه مشکل را بررسی میکنیم.
علت کم شدن روغن موتور چیست؟
علت کم شدن روغن موتور حتما باید مشخص شود. زیرا اضافه کردن روغن بدون برطرف کردن مشکل اصلی، فقط برای مدت کوتاهی سطح روغن را بالا نگه میدارد. چند مورد از شایعترین دلایل کاهش روغن به شرح زیرند.
1. نشتی روغن از موتور
یکی از رایجترین دلایل کاهش سطح روغن، نشتی است. روغن میتواند از قسمتهایی مانند کارتل، فیلتر روغن، پیچ تخلیه، واشرها و کاسهنمدها خارج شود. یکی از نشانههای وجود نشتی، مشاهده لکههای روغن در زیر خودرو است.
در مورد دلایل روغنریزی ماشین و راهکارهای رفع آنها در اینجا بخوانید.
2. روغنسوزی موتور
اگر روغن به داخل محفظه احتراق راه پیدا کند، همراه با مخلوط سوخت و هوا میسوزد. خرابی رینگهای پیستون، فرسودگی برخی قطعات موتور و مشکل در کاسهنمد ساق سوپاپ میتواند باعث ورود روغن به محفظه احتراق شود.
خودرویی که روغنسوزی دارد، دود آبی از اگزوزش خارج میشود. البته نبود دود آبی همیشه به معنای نبود روغنسوزی نیست و لازم است بررسیهای بیشتری انجام شود. مهمترین علت کم شدن روغن موتور، همین عامل است.
3. استفاده از روغن موتور نامناسب
استفاده از روغنی که ویسکوزیته یا استاندارد آن با توصیه سازنده خودرو مطابقت ندارد، میتواند روی مصرف روغن و عملکرد موتور اثر بگذارد. برای مثال در بعضی موتورهای فرسوده، استفاده از روغن با گرانروی نامناسب ممکن است میزان مصرف روغن را افزایش دهد.
برای انتخاب روغن مناسب، گرید ویسکوزیته و استاندارد اعلامشده در دفترچه راهنمای خودرو را ملاک قرار دهید.
بیشتر بخوانید: آموزش تعویض روغن موتور در 8 مرحله
4. بالا رفتن دمای موتور
زمانی که دمای خودرو از بازه طبیعی فراتر میرود، روغن موتور در معرض تبخیر قرار میگیرد. در واقع این روغنها در بازه دمایی مشخصی عملکرد خود را حفظ میکنند و در صورت افزایش دما، سطح آنها به سرعت کاهش مییابد.
5. خرابی سیستم تهویه کارتل
سیستم تهویه کارتل یا PCV وظیفه کنترل بخارات و فشار داخل کارتل را بر عهده دارد. خرابی این سیستم میتواند باعث افزایش فشار داخل موتور و در برخی شرایط افزایش مصرف یا خروج غیرعادی روغن شود.
به همین دلیل هنگام پیدا کردن علت کم شدن روغن موتور، نباید فقط به نشتیهای ظاهری توجه کرد.
6. فرسودگی قطعات داخلی موتور
با افزایش کارکرد خودرو، برخی قطعات داخلی موتور ممکن است دچار فرسودگی شوند. افزایش فاصله بین قطعات داخلی میتواند شرایط را برای مصرف بیشتر روغن فراهم کند.
در موتورهای فرسوده، تشخیص علت کم شدن روغن موتور ممکن است به بررسیهای تخصصی مانند تست کمپرس یا سایر تستهای فنی نیاز داشته باشد.
علت کم شدن روغن موتور بدون نشتی چیست؟
گاهی سطح روغن موتور پایین میآید اما زیر خودرو هیچ لکه روغنی دیده نمیشود. در چنین شرایطی ممکن است روغن به جای خروج از موتور، در داخل آن مصرف شود یا نشتی به اندازهای کم باشد که روی زمین اثری باقی نگذارد.
مهمترین دلایل کم شدن روغن موتور بدون نشتی ظاهری عبارتند از:
- روغنسوزی: ورود روغن به محفظه احتراق در اثر فرسودگی رینگهای پیستون، دیواره سیلندر یا کاسهنمد ساق سوپاپ.
- خرابی سیستم PCV: اختلال در تهویه کارتل میتواند باعث افزایش مصرف روغن یا ورود بخارات روغن به مسیر ورودی موتور شود.
- نشتی بسیار جزئی: بعضی نشتیها فقط هنگام گرم بودن موتور ایجاد میشوند و روغن ممکن است روی قطعات داغ بریزد و اثری زیر خودرو باقی نگذارد.
- مصرف روغن در موتورهای کارکرده: افزایش لقی و فرسودگی قطعات داخلی میتواند باعث بالا رفتن مصرف روغن شود.
بنابراین نبود لکه روغن زیر خودرو به معنی سالم بودن کامل سیستم روغنکاری نیست.
نشانههای کم شدن روغن موتور ماشین
کاهش روغن همیشه با یک علامت مشخص همراه نیست و بهتر است سطح آن به صورت دورهای بررسی شود. با این حال، مهمترین نشانههای کمبود روغن موتور به شرح زیرند:
- روشن شدن چراغ روغن: در بیشتر خودروها این چراغ کاهش فشار روغن یا وجود ایراد در سیستم روغنکاری را نشان میدهد و الزاماً به معنی پایین بودن سطح روغن نیست. روشن شدن چراغ روغن هنگام کار کردن موتور باید جدی گرفته شود.
- مشاهده لکه روغن زیر خودرو: وجود لکههای روغن در محل پارک خودرو میتواند نشاندهنده نشتی باشد.
- دود آبی از اگزوز: دود آبی میتواند از نشانههای روغنسوزی باشد.
- بوی روغن سوخته: در صورت نشت روغن روی قسمتهای داغ موتور، ممکن است بوی سوختگی روغن به مشام برسد.
- صدای غیرعادی موتور: کمبود شدید روغن میتواند باعث افزایش اصطکاک بین قطعات و ایجاد صداهای غیرعادی شود.
- افزایش دمای موتور: روغن علاوه بر روانکاری، در کنترل دمای برخی قطعات موتور نیز نقش دارد.
بنابراین اگر چند مورد از این نشانهها را مشاهده کردید، بهتر است برای پیدا کردن علت کم شدن روغن موتور، خودرو را به متخصص نشان دهید.
نحوه بررسی سطح روغن موتور
برای بررسی سطح روغن با استفاده از گیج روغن به ترتیب این مراحل را انجام دهید:
- خودرو را در سطح صاف پارک کنید.
- موتور را خاموش کنید و چند دقیقه صبر کنید تا روغن به داخل کارتل برگردد.
- گیج روغن را پیدا کنید. گیج معمولاً دارای یک دستگیره مشخص در قسمت بالای موتور است.
- گیج را ابتدا تمیز کنید و سپس در سرجای خود بگذارید.
- گیج را مجدد بیرون بکشید و میزان سطح روغن را روی آن بررسی کنید.
- سطح روغن باید بین علامت MIN و MAX گیج قرار داشته باشد. اگر سطح روغن به زیر MIN رسیده است، روغن مناسب خودرو را به مقدار لازم اضافه کنید و از پر کردن بیش از حد موتور خودداری کنید.
زمان تعویض روغن موتور به مدل خودرو، نوع روغن، شرایط استفاده و برنامه سرویس سازنده بستگی دارد. همچنین فاصله تعویض روغن معیار مناسبی برای تشخیص طبیعی یا غیرطبیعی بودن کاهش سطح روغن نیست؛ اگر مجبور هستید بین دو سرویس مرتب روغن اضافه کنید، علت مصرف روغن باید بررسی شود.
روش دقیق اندازهگیری سطح روغن ممکن است بین خودروها متفاوت باشد. برخی سازندگان بررسی روغن را در حالت سرد و برخی چند دقیقه پس از خاموش کردن موتور توصیه میکنند؛ بنابراین دفترچه راهنمای همان خودرو را ملاک قرار دهید. همچنین روغن نباید از علامت MAX روی گیج بالاتر برود.
کم شدن روغن موتور چه زمانی خطرناک است؟
کاهش روغن همیشه به معنای خطر جدی نیست؛ اما در شرایط زیر باید موضوع را جدی بگیرید:
- چراغ روغن هنگام رانندگی روشن شده است.
- سطح روغن به کمتر از محدوده مجاز رسیده است.
- مقدار روغن در مدت کوتاهی به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند.
- دود غیرعادی، بهخصوص دود آبی، از اگزوز خارج میشود.
- زیر خودرو مقدار زیادی روغن ریخته است.
- صداهای غیرعادی مثل تقتق از موتور شنیده میشود.
در چنین شرایطی تنها اضافه کردن روغن کافی نیست. ابتدا باید علت کم شدن روغن موتور مشخص شود. ادامه رانندگی با سطح بسیار پایین روغن میتواند باعث افزایش اصطکاک قطعات و در موارد شدید، آسیب جدی به موتور شود.
جمعبندی
کم شدن روغن موتور میتواند ناشی از نشتی خارجی، روغنسوزی، اختلال سیستم PCV، استفاده از روغن نامناسب یا فرسودگی قطعات داخلی موتور باشد. اگر سطح روغن مرتب پایین میآید، تنها اضافه کردن روغن مشکل را برطرف نمیکند و باید علت اصلی مشخص شود.
در صورتی که چراغ روغن روشن شده، موتور صدای غیرعادی دارد یا سطح روغن بهشدت کاهش یافته است، ادامه رانندگی میتواند به موتور آسیب وارد کند و بهتر است خودرو برای عیبیابی بررسی شود.
اگر قصد خرید خودروی کارکرده دارید، بررسی نشتیها، وضعیت موتور و سایر بخشهای فنی میتواند پیش از معامله تصویر دقیقتری از شرایط خودرو در اختیار شما قرار دهد. برای این منظور میتوانید از خدمات کارشناسی خودرو عبادی استفاده کنید.
سوالات متداول
آیا کم شدن روغن موتور طبیعی است؟
مقداری مصرف روغن در بعضی موتورها میتواند طبیعی باشد و میزان مجاز آن به طراحی موتور، کارکرد خودرو و استاندارد اعلامشده از سوی سازنده بستگی دارد. اما اگر مجبور هستید مرتب بین دو سرویس روغن اضافه کنید، سطح روغن در مدت کوتاهی به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند یا همزمان دود آبی، نشتی یا بوی روغن سوخته مشاهده میشود، باید علت کاهش روغن بررسی شود.
علت کم شدن روغن موتور بدون دود چیست؟
ممکن است روغن از بخشهای مختلف موتور نشت کند، یا مصرف روغن به اندازهای باشد که دود آن بهوضوح دیده نشود. خرابی برخی قطعات داخلی موتور و سیستم تهویه کارتل نیز میتواند در کاهش روغن نقش داشته باشد.
آیا رانندگی با روغن موتور کم خطرناک است؟
بله. اگر سطح روغن بیش از حد پایین باشد، روانکاری قطعات موتور بهدرستی انجام نمیشود و احتمال آسیب دیدن موتور افزایش پیدا میکند.
