ترموستات یکی از قطعات مهم سیستم خنککننده خودرو است که با کنترل جریان مایع خنککننده، به موتور کمک میکند در محدوده دمای کاری مناسب باقی بماند. زمانی که موتور سرد است، ترموستات مسیر گردش مایع به سمت رادیاتور را محدود میکند و پس از گرم شدن موتور بهتدریج باز میشود.
در بیشتر خودروها از ترموستاتهای مکانیکی با عنصر مومی حساس به دما استفاده میشود و در برخی خودروهای جدیدتر، ترموستاتهای کنترلشونده الکترونیکی نیز به کار میروند که ECU میتواند در عملکرد آنها نقش داشته باشد.
خرابی ترموستات میتواند دو نتیجه متفاوت داشته باشد؛ اگر در حالت بسته گیر کند، احتمال بالا رفتن بیش از حد دمای موتور وجود دارد و اگر در حالت باز بماند، موتور دیرتر به دمای کاری میرسد. بالا رفتن آمپر آب، دیر گرم شدن موتور، نوسان دما، ضعیف شدن بخاری و روشن شدن چراغ هشدار از مهمترین علائم خرابی ترموستات خودرو هستند که در ادامه بررسی میکنیم.
علائم خرابی ترموستات خودرو
بسیاری از علائم خرابی ترموستات خودرو با سایر قطعات سیستم خنککننده مشترک هستند. بنابراین گاهی اوقات تشخیص منشا مشکل سخت میشود. با اینحال مهمترین علائمی که به خرابی ترموستات نسبت داده میشوند، به شرح زیرند.
1. بالا رفتن غیرعادی دمای موتور
یکی از مهمترین علائم خرابی ترموستات خودرو، داغ کردن موتور است. اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند، مایع خنککننده به رادیاتور نمیرسد. در نتیجه گرمای موتور افزایش پیدا میکند و آمپر آب ممکن است به محدوده قرمز نزدیک شود.
ادامه رانندگی در این شرایط میتواند آسیبهای جدی به موتور وارد کند. بنابراین افزایش بیش از حد دما را نباید نادیده گرفت.
در مورد سایر دلایل جوش آوردن خودرو در اینجا بخوانید.
2. دیر گرم شدن موتور
ترموستات ممکن است در حالت باز گیر کند. در این وضعیت مایع خنککننده حتی زمانی که موتور هنوز سرد است، در مدار بزرگ گردش میکند و به موتور اجازه افزایش دما برای شروع فعالیت را نمیدهد.
دیر گرم شدن موتور، بهخصوص در هوای سرد، یکی از علائم خرابی ترموستات خودرو است و میتواند روی مصرف سوخت و عملکرد موتور نیز تأثیر بگذارد.
بیشتر بخوانید: صفر تا صد نگهداری خودرو در زمستان
3. نوسان آمپر آب
در حالت عادی، پس از گرم شدن موتور، آمپر آب باید در محدوده مشخصی قرار بگیرد و نسبتاً ثابت بماند. اگر آمپر دائماً بالا و پایین شود، احتمال وجود مشکل در ترموستات یا دیگر بخشهای سیستم خنککننده وجود دارد.
البته برای تشخیص دقیق، باید وضعیت سنسور دمای آب، فن، سطح مایع خنککننده و رادیاتور نیز بررسی شود. در مورد دلایل کار نکردن فن خودرو در اینجا بخوانید.
4. گرم و سرد شدن غیرعادی موتور
گاهی ترموستات بهصورت کامل باز یا بسته نمیشود و در بازههای مختلف عملکرد نامنظمی را از خود نشان میدهد. در این شرایط دمای موتور ممکن است مرتب تغییر کند.
این وضعیت بهخصوص هنگام رانندگی در ترافیک یا حرکت در جاده بیشتر اتفاق میافتد.
5. عملکرد نامناسب بخاری کابین
بخاری خودرو برای تولید گرما از حرارت موتور استفاده میکند. اگر ترموستات در حالت باز گیر کرده باشد، موتور دمای مناسبی ندارد و بخاری نیز باد گرم کافی تولید نخواهدکرد.
6. روشن شدن چراغ هشدار موتور
در خودروهای جدید، اطلاعات مربوط به دمای موتور توسط سنسورها به ECU منتقل میشود. اگر دمای موتور خارج از محدوده مورد انتظار باشد، ممکن است چراغ چک یا هشدار مربوط به سیستم خنککننده روشن شود.
اگر ترموستات خودرو خراب شود چه اتفاقی میافتد؟
نتیجه خرابی ترموستات به این بستگی دارد که قطعه در حالت باز یا بسته گیر کرده باشد. اگر ترموستات بسته بماند، گردش مایع خنککننده به سمت رادیاتور مختل میشود و دمای موتور میتواند بهسرعت افزایش پیدا کند. در این شرایط احتمال داغ کردن یا جوش آوردن موتور وجود دارد.
اگر ترموستات در حالت باز گیر کند، مایع خنککننده زودتر از حالت عادی وارد مدار رادیاتور میشود و موتور دیرتر به دمای کاری میرسد. نتیجه این وضعیت میتواند دیر گرم شدن موتور، عملکرد ضعیف بخاری و در بعضی شرایط افزایش مصرف سوخت باشد.
بنابراین خرابی ترموستات همیشه با داغ کردن موتور همراه نیست؛ پایین ماندن غیرعادی دمای موتور نیز میتواند نشانه وجود مشکل در این قطعه باشد.
تفاوت خرابی ترموستات در حالت باز و بسته
| وضعیت ترموستات | نشانههای احتمالی |
|---|---|
| گیر کردن در حالت بسته | بالا رفتن سریع دمای موتور، افزایش آمپر آب، احتمال جوش آوردن و داغ شدن موتور |
| گیر کردن در حالت باز | دیر گرم شدن موتور، پایین ماندن دمای موتور، ضعیف شدن بخاری و احتمال افزایش مصرف سوخت |
این علائم بهتنهایی برای تشخیص قطعی خرابی ترموستات کافی نیستند؛ زیرا ایرادهایی مانند کمبود مایع خنککننده، خرابی فن، سنسور دمای آب یا واترپمپ نیز میتوانند نشانههای مشابهی ایجاد کنند.
چرا ترموستات خودرو خراب میشود؟
ترموستات نیز مانند هر قطعه مکانیکی دیگری عمر محدودی دارد. عوامل مختلفی میتوانند باعث کاهش عمر یا از کار افتادن آن شوند؛ مهمترین آنها عبارتند از:
- استفاده از مایع خنککننده نامناسب: آب یا ضدیخ نامناسب به مرور زمان به قطعات سیستم خنککننده آسیب وارد میکنند.
- وجود ناخالصی در مدار خنککننده: آلودگیهای موجود در مدار میتوانند عملکرد ترموستات را مختل کنند.
- نصب نادرست: قرار دادن ترموستات در جهت اشتباه یا استفاده از آببندی نامناسب میتواند باعث عملکرد نادرست آن شود.
- استفاده از قطعه بیکیفیت: ترموستاتهای غیراستاندارد ممکن است زودتر از نمونههای باکیفیت خراب شوند.
- شرایط سخت: رانندگی طولانی در هوای گرم، ترافیک سنگین و فشار زیاد به موتور میتواند استهلاک قطعات سیستم خنککننده را افزایش دهد.
علائم خرابی ترموستات در خودروهای مختلف
علائم خرابی ترموستات در خودروهایی مانند پراید، پژو 405، پژو 206 تیپ 5، خودروهای مجهز به موتور EF7 و کوییک تا حد زیادی مشابه است. بالا رفتن غیرعادی دمای موتور، دیر گرم شدن، نوسان آمپر آب و ضعیف شدن بخاری از مهمترین نشانههایی هستند که باید بررسی شوند.
- علائم خرابی ترموستات پراید: بالا رفتن آمپر آب، دیر گرم شدن موتور، نوسان دما و ضعیف شدن بخاری میتوانند با خرابی ترموستات مرتبط باشند.
- علائم خرابی ترموستات پژو 405: افزایش غیرعادی دما یا دیر رسیدن موتور به دمای کاری از نشانههای قابل بررسی هستند؛ البته عملکرد فن و سنسور دما نیز باید کنترل شود.
- علائم خرابی ترموستات پژو 206 تیپ 5: دیر گرم شدن موتور، افت دمای غیرعادی هنگام حرکت یا بالا رفتن بیش از حد آمپر آب میتواند با عملکرد نامناسب ترموستات مرتبط باشد.
- علائم خرابی ترموستات EF7: تغییرات غیرعادی دمای موتور، دیر گرم شدن یا افزایش بیش از حد دما از مواردی هستند که باید همراه با سایر اجزای سیستم خنککننده بررسی شوند.
- علائم خرابی ترموستات کوییک: بالا رفتن دمای موتور، دیر گرم شدن و کاهش گرمای بخاری از نشانههای احتمالی هستند.
در همه این خودروها، مشاهده این نشانهها به معنی خرابی قطعی ترموستات نیست و برای تشخیص دقیق باید کل سیستم خنککننده بررسی شود.
تست خرابی ترموستات خودرو
برای بررسی اولیه سلامت ترموستات میتوان یک آزمایش عملی انجام داد.
- یک موتور کاملا سرد را روشن کنید و در حالت درجا قرار دهید.
- با رعایت نکات ایمنی، دمای شلنگهای مربوط به رادیاتور را در طول گرم شدن موتور اندازه بگیرید.
- اگر موتور بیش از حد داغ میشود و دمای شلنگها کاهش نمییابد، احتمال گیر کردن ترموستات در حالت بسته وجود دارد.
- اگر موتور اصلا داغ نمیشود و دمای شلنگها از همان ابتدا کم است، احتمال گیر کردن ترموستات در حالت باز وجود دارد.
آیا میتوان ترموستات را حذف کرد؟
حذف ترموستات راهحل مناسبی برای رفع مشکل نیست. بعضی افراد تصور میکنند با برداشتن ترموستات، موتور همیشه خنکتر میماند؛ اما موتور برای عملکرد صحیح به محدوده دمایی مشخصی نیاز دارد.
حذف ترموستات میتواند باعث دیر گرم شدن موتور، افزایش مصرف سوخت، عملکرد نامناسب بخاری و آسیب به موتور شود.
زمان تعویض ترموستات خودرو
عمر ترموستات به مدل خودرو، کیفیت قطعه، شرایط رانندگی و وضعیت سیستم خنککننده بستگی دارد و نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه خودروها تعیین کرد. به صورت کلی در صورت مشاهده هر یک از علائم خرابی ترموستات خودرو، بهتر است خودرو را نزد تعمیرکار ببرید و در صورت لزوم قطعه را تعویض کنید.
جمعبندی
ترموستات نقش مهمی در تنظیم دمای موتور دارد و خرابی آن میتواند عملکرد خودرو را مختل کند. در این مقاله در مورد شایعترین علائم خرابی ترموستات خودرو صحبت کردیم. توجه داشته باشید که در صورت مشاهده هر کدام از این نشانهها، سریعا باید خودرو را به متخصص نشان دهید.
در مجموعه عبادی در کنار خدمات تخصصی کارشناسی خودرو، ما خدمات تعمیرات تخصصی نیز ارائه میکنیم. برای رزرو نوبت خود از یکی از شعب ما از طریق این لینک اقدام کنید.
سوالات متداول
مهمترین علامت خرابی ترموستات خودرو چیست؟
بالا رفتن غیرعادی دمای موتور یکی از مهمترین نشانههاست؛ بهخصوص اگر ترموستات در حالت بسته گیر کرده باشد. با این حال، دیر گرم شدن موتور نیز میتواند نشاندهنده گیر کردن ترموستات در حالت باز باشد.
آیا خرابی ترموستات باعث افزایش مصرف سوخت میشود؟
بله. اگر ترموستات در حالت باز گیر کند و موتور نتواند به دمای مناسب برسد، ممکن است مصرف سوخت افزایش پیدا کند.
آیا میتوان با ترموستات خراب رانندگی کرد؟
اگر خرابی باعث افزایش بیش از حد دمای موتور شود، ادامه رانندگی میتواند خسارت سنگینی به موتور وارد کند. در چنین شرایطی بهتر است خودرو متوقف و علت افزایش دما بررسی شود.
علائم خرابی ترموستات پراید چیست؟
بالا رفتن غیرعادی آمپر آب، دیر گرم شدن موتور، نوسان دمای موتور و ضعیف شدن بخاری میتوانند از علائم خرابی ترموستات پراید باشند. با این حال، خرابی فن، کمبود مایع خنککننده، سنسور دما یا واترپمپ نیز میتواند علائم مشابهی ایجاد کند.
