جوش آوردن ماشین زمانی اتفاق میافتد که دمای موتور از محدوده طبیعی خارج شود و سیستم خنککننده نتواند گرمای تولیدشده را بهدرستی دفع کند. کمبود مایع خنککننده، خرابی فن، ترموستات، واترپمپ، رادیاتور یا حتی آسیب واشر سرسیلندر از مهمترین علتهای این مشکل هستند.
جوش آوردن خودرو را نباید نادیده گرفت؛ زیرا ادامه رانندگی با موتور بیش از حد داغ میتواند به بخشهای مهم پیشرانه آسیب وارد کند. این مشکل یکی از ایرادات فنی خودرو است که علت آن باید پیش از ادامه استفاده از خودرو مشخص شود.
وقتی ماشین جوش آورد چه کنیم؟
اگر آمپر آب به محدوده غیرعادی یا قرمز رسید، بخار از زیر کاپوت خارج شد یا هشدار افزایش دمای موتور ظاهر شد، فشار بیشتری به موتور وارد نکنید.
- کولر را خاموش کنید.
- در اولین محل امن توقف کنید.
- موتور را تحت فشار نگه ندارید و اجازه دهید دمای آن کاهش پیدا کند.
- تا زمانی که موتور و سیستم خنککننده داغ هستند، درب رادیاتور یا مخزن تحت فشار را باز نکنید.
- پس از خنک شدن موتور، سطح مایع خنککننده و وجود نشتی قابل مشاهده بررسی شود.
- اگر علت افزایش دما مشخص نیست یا دوباره تکرار میشود، خودرو باید از نظر سیستم خنککننده بررسی شود.
باز کردن درب رادیاتور در زمان داغ بودن موتور میتواند باعث خروج ناگهانی مایع و بخار داغ شود و خطر سوختگی ایجاد کند.
علائم جوش آوردن خودرو چیست؟
افزایش دمای موتور همیشه با خروج بخار همراه نیست. گاهی اولین نشانه فقط بالا رفتن آمپر آب یا نمایش هشدار دمای موتور است.
- بالا رفتن عقربه آمپر آب یا ورود آن به محدوده قرمز
- نمایش هشدار افزایش دمای موتور
- خروج بخار از زیر کاپوت
- کاهش توان یا عملکرد غیرعادی موتور
- احساس بوی غیرعادی از قسمت موتور
- کاهش سطح مایع خنککننده
- مشاهده نشتی مایع زیر خودرو
- در موارد شدید، خاموش شدن موتور
اگر همراه با افزایش دمای موتور، لرزش نیز مشاهده میشود، علت لرزش باید جداگانه بررسی شود. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله دلایل لرزش موتور در دور پایین را مطالعه کنید.
علت جوش آوردن ماشین چیست؟
جوش آوردن خودرو معمولاً به اختلال در سیستم خنککننده مربوط است، اما محل ایراد در همه خودروها یکسان نیست. مهمترین دلایل را در ادامه بررسی میکنیم.
۱. خرابی رادیاتور، واترپمپ یا ترموستات
سیستم خنککننده خودرو باید گرمای موتور را جذب کرده و از طریق رادیاتور دفع کند. اختلال در گردش مایع خنککننده میتواند باعث افزایش سریع دمای موتور شود.
گرفتگی رادیاتور، خرابی واترپمپ یا باز نشدن ترموستات از جمله ایرادهایی هستند که میتوانند گردش مایع خنککننده را مختل کنند.
موارد قابل بررسی:
- سطح و وضعیت مایع خنککننده
- عملکرد ترموستات
- گردش مناسب مایع در مدار
- سلامت واترپمپ
- گرفتگی یا آسیب رادیاتور
۲. کم شدن آب یا نشت مایع خنککننده
کاهش مایع خنککننده یکی از مهمترین دلایل بالا رفتن دمای موتور است. نشتی ممکن است از رادیاتور، شلنگها، اتصالات، واترپمپ، مخزن انبساط یا سایر بخشهای مدار ایجاد شود.
گاهی نشتی بسیار جزئی است و فقط هنگام گرم شدن و افزایش فشار سیستم ظاهر میشود؛ بنابراین نبود لکه واضح زیر خودرو، نشتی را بهطور کامل رد نمیکند.
موارد قابل بررسی:
- کاهش سطح مایع خنککننده پس از سرد شدن موتور
- آثار رسوب یا رطوبت اطراف شلنگها و اتصالات
- لکه مایع زیر خودرو
- نشتی رادیاتور یا واترپمپ
- تست فشار سیستم خنککننده در صورت نیاز
۳. خرابی درب رادیاتور یا درب مخزن تحت فشار
در خودروهایی که سیستم خنککننده تحت فشار کار میکند، درب رادیاتور یا مخزن نقش مهمی در حفظ فشار طراحیشده سیستم دارد. خرابی سوپاپ یا آببندی نامناسب این قطعه میتواند عملکرد مدار خنککننده را مختل کند.
درب جایگزین باید دقیقاً با فشار و مشخصات توصیهشده توسط سازنده خودرو مطابقت داشته باشد.
۴. خرابی فن رادیاتور یا سیستم کنترل فن
فن رادیاتور بهخصوص در سرعت پایین و ترافیک نقش مهمی در عبور هوا از رادیاتور دارد. اگر فن روشن نشود یا سرعت مناسب نداشته باشد، دمای موتور ممکن است در زمان توقف یا ترافیک افزایش پیدا کند.
علت کار نکردن فن میتواند به موتور فن، فیوز، رله، سنسور دما، سیمکشی یا سیستم کنترل الکترونیکی مربوط باشد.
موارد قابل بررسی:
- فعال شدن فن در دمای مناسب
- فیوز و رله فن
- سنسور دمای مایع خنککننده
- سیمکشی و اتصالات
- عملکرد دورهای مختلف فن در خودروهای مجهز
برای آشنایی بیشتر با زمان سرویس و تعویض قطعات میتوانید مقاله زمان تعویض قطعات خودرو را مطالعه کنید.
۵. خرابی واشر سرسیلندر
آسیب واشر سرسیلندر میتواند باعث ورود گازهای احتراق به مدار خنککننده، خروج مایع خنککننده یا در برخی موارد اختلاط روغن و مایع خنککننده شود.
واشر سرسیلندر هم میتواند یکی از علتهای افزایش دمای موتور باشد و هم در اثر تکرار شدید جوش آوردن آسیب ببیند.
نشانههایی که نیاز به بررسی بیشتر دارند:
- کاهش مداوم مایع خنککننده بدون نشتی خارجی مشخص
- ایجاد فشار غیرعادی در سیستم خنککننده
- وجود آثار غیرطبیعی در روغن یا مایع خنککننده
- دود یا بخار غیرعادی از اگزوز در برخی شرایط
- تکرار افزایش دمای موتور پس از رفع ایرادات ظاهری سیستم خنککننده
تشخیص دقیق ممکن است به تست فشار سیستم خنککننده، بررسی گازهای احتراق در مدار، تست کمپرس یا سایر آزمایشهای فنی نیاز داشته باشد.
۶. کیفیت نامناسب مایع خنککننده یا وجود هوا در مدار
استفاده از مایع نامناسب، ترکیب غیراصولی مواد یا وجود هوا در مدار خنککننده میتواند انتقال حرارت و گردش مایع را مختل کند.
پس از برخی تعمیرات سیستم خنککننده نیز اگر هواگیری بهدرستی انجام نشود، امکان ایجاد نقاط داغ در موتور وجود دارد.
نوع مایع خنککننده و نسبت ترکیب آن باید مطابق توصیه سازنده خودرو انتخاب شود؛ یک نسبت ثابت را نمیتوان برای تمام خودروها مناسب دانست.
علت جوش آوردن ماشین در ترافیک چیست؟
اگر خودرو در جاده و سرعت عادی مشکلی ندارد اما در ترافیک جوش میآورد، یکی از اولین بخشهایی که باید بررسی شود عملکرد فن رادیاتور است.
در سرعت بالاتر، جریان طبیعی هوا از رادیاتور عبور میکند؛ اما در ترافیک این جریان کاهش مییابد و فن باید کمبود جریان هوا را جبران کند.
خرابی فن، رله، سنسور دما، گرفتگی رادیاتور یا ضعف کلی سیستم خنککننده میتوانند باعث افزایش دما در ترافیک شوند.
علت جوش آوردن ماشین در سربالایی چیست؟
حرکت در سربالایی بار بیشتری به موتور وارد میکند و میزان گرمای تولیدشده افزایش مییابد. یک سیستم خنککننده سالم باید بتواند این شرایط را مدیریت کند.
اگر خودرو فقط در سربالایی داغ میکند، مواردی مانند کمبود مایع خنککننده، ضعف واترپمپ، گرفتگی رادیاتور، عملکرد نامناسب ترموستات یا ایراد فن باید بررسی شوند.
بالا رفتن مداوم دما در سربالایی را نباید صرفاً به «فشار زیاد روی موتور» نسبت داد؛ این وضعیت میتواند نشانه کاهش توان سیستم خنککننده باشد.
علت جوش آوردن ماشین با کولر چیست؟
روشن کردن کولر بار بیشتری به موتور وارد میکند و همچنین کندانسور کولر در مقابل رادیاتور گرمای اضافی تولید میکند. سیستم خنککننده سالم معمولاً باید بتواند این شرایط را کنترل کند.
اگر آمپر آب فقط هنگام روشن بودن کولر بالا میرود، عملکرد فنها، تمیزی رادیاتور و کندانسور، میزان مایع خنککننده و شرایط کلی سیستم خنککننده باید بررسی شوند.
در بسیاری از خودروها روشن شدن کولر باید باعث فعال شدن فن یا تغییر عملکرد آن شود. کار نکردن فن در این شرایط میتواند یکی از سرنخهای مهم باشد.
علت جوش آوردن ماشین در سرعت بالا چیست؟
اگر افزایش دمای موتور بیشتر در سرعت بالا یا هنگام رانندگی طولانی اتفاق میافتد، مشکل الزاماً از فن نیست؛ زیرا در این شرایط جریان هوا از رادیاتور معمولاً کافی است.
گرفتگی داخلی رادیاتور، ضعف گردش مایع، خرابی واترپمپ، ترموستات معیوب، کمبود مایع خنککننده یا ایرادهای داخلی موتور میتوانند در این شرایط مطرح باشند.
علت جوش آوردن ماشین بدون کم کردن آب چیست؟
اگر سطح مایع خنککننده کاهش پیدا نمیکند اما خودرو داغ میشود، احتمال ایراد در گردش یا دفع حرارت بیشتر میشود.
در این شرایط موارد زیر باید بررسی شوند:
- خرابی ترموستات
- عملکرد نامناسب واترپمپ
- گرفتگی داخلی یا خارجی رادیاتور
- خرابی فن یا سیستم کنترل آن
- وجود هوا در سیستم خنککننده
- خطای سنسور دمای مایع خنککننده یا نشانگر دما
ثابت ماندن سطح مایع خنککننده بهتنهایی سلامت سیستم را تأیید نمیکند.
علت جوش آوردن ماشین و کم شدن آب چیست؟
اگر افزایش دمای موتور همراه با کم شدن آب یا مایع خنککننده است، ابتدا باید محل خروج مایع مشخص شود.
نشتی ممکن است از شلنگها، رادیاتور، واترپمپ، اتصالات یا مخزن ایجاد شود. اگر هیچ نشتی خارجی دیده نمیشود، باید احتمال نشتی داخلی و مشکلاتی مانند واشر سرسیلندر نیز بررسی شود.
اضافه کردن مداوم آب بدون پیدا کردن علت کاهش آن، مشکل اصلی را برطرف نمیکند.
چرا آمپر آب بالا میرود ولی ماشین جوش نمیآورد؟
بالا رفتن آمپر آب همیشه به معنی جوش آمدن واقعی مایع خنککننده نیست. ممکن است دمای موتور واقعاً بالاتر از حد طبیعی باشد، اما هنوز به مرحله خروج بخار نرسیده باشد.
از طرف دیگر، خطای سنسور دمای آب، سیمکشی یا نشانگر صفحه آمپر نیز میتواند عدد نادرستی نمایش دهد.
اگر آمپر بیشتر از محدوده معمول بالا میرود، حتی بدون خروج بخار، باید دمای واقعی موتور و عملکرد سیستم خنککننده بررسی شود.
آیا میتوان بعد از جوش آوردن ماشین رانندگی کرد؟
تا زمانی که علت افزایش دمای موتور مشخص نشده، ادامه رانندگی میتواند ریسک آسیب بیشتر به موتور را افزایش دهد.
اگر دما وارد محدوده قرمز شده، بخار خارج شده، مایع خنککننده تخلیه شده یا موتور رفتار غیرعادی دارد، ادامه مسیر توصیه نمیشود.
پس از خنک شدن کامل موتور نیز صرف پایین آمدن آمپر به معنی برطرف شدن ایراد نیست. اگر نشتی، خرابی فن یا مشکل دیگری وجود داشته باشد، دما ممکن است دوباره افزایش پیدا کند.
بعد از جوش آوردن ماشین چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
پس از افزایش شدید دمای موتور، فقط اضافه کردن مایع خنککننده کافی نیست. بهتر است علت اصلی و همچنین آسیبهای احتمالی ناشی از داغ شدن موتور بررسی شوند.
- سطح و وضعیت مایع خنککننده
- وجود نشتی در رادیاتور، شلنگها و اتصالات
- عملکرد فن رادیاتور
- وضعیت ترموستات
- عملکرد واترپمپ
- سلامت درب رادیاتور یا مخزن
- وضعیت روغن موتور
- وجود نشانههای احتمالی خرابی واشر سرسیلندر
- خطاهای مرتبط با سنسور دما یا سیستم فن
اگر موتور مدت قابلتوجهی در دمای بسیار بالا کار کرده باشد، بررسی دقیقتر وضعیت موتور اهمیت بیشتری دارد.
سایر دلایل افزایش دمای موتور
- گرفتگی مسیرهای داخلی سیستم خنککننده
- هواگیری نامناسب سیستم پس از تعمیر
- استفاده از مایع خنککننده نامناسب
- کثیفی سطح خارجی رادیاتور یا کندانسور
- اختلال در سیمکشی یا فرمان فن
- خطای سنسور دمای موتور
- در برخی خودروها، اختلال در واحد کنترل ECU یا مدارهای مرتبط
خلاصه علت جوش آوردن ماشین
| شرایط یا علت | نشانه احتمالی | بخشهایی که باید بررسی شوند |
|---|---|---|
| کمبود مایع خنککننده | افت سطح مایع، افزایش دما | نشتی مدار خنککننده |
| خرابی فن | افزایش دما بیشتر در ترافیک | فن، فیوز، رله، سنسور و سیمکشی |
| خرابی ترموستات | افزایش غیرعادی دما | عملکرد ترموستات و گردش مایع |
| خرابی واترپمپ | ضعف گردش مایع و افزایش دما | واترپمپ و مدار خنککننده |
| گرفتگی رادیاتور | دفع نامناسب گرما | رادیاتور و جریان مایع |
| خرابی درب رادیاتور | اختلال فشار سیستم و خروج مایع | درب و فشار مدار |
| واشر سرسیلندر | افت مایع بدون نشتی واضح، فشار غیرعادی مدار | تست تخصصی موتور و سیستم خنککننده |
| جوش آوردن در ترافیک | افزایش دما در سرعت پایین | فن و کارایی رادیاتور |
| جوش آوردن در سربالایی | افزایش دما زیر بار | گردش مایع و ظرفیت سیستم خنککننده |
| جوش آوردن با کولر | افزایش دما با روشن شدن AC | فن، رادیاتور و کندانسور |
چطور از جوش آوردن ماشین جلوگیری کنیم؟
- سطح مایع خنککننده را در زمان سرد بودن موتور بررسی کنید.
- از مایع خنککننده مطابق مشخصات توصیهشده سازنده استفاده کنید.
- نشتیهای کوچک سیستم را نادیده نگیرید.
- عملکرد فن و سیستم خنککننده را در سرویسهای دورهای بررسی کنید.
- در صورت مشاهده افزایش غیرعادی دما، علت را پیش از تکرار مشکل مشخص کنید.
سرویسهای دورهای خودرو میتوانند به شناسایی زودهنگام برخی ایرادات سیستم خنککننده کمک کنند.
جوش آوردن خودرو را هنگام خرید دست دوم جدی بگیرید
سابقه افزایش شدید دمای موتور میتواند برای خریدار خودروی کارکرده مهم باشد؛ بهخصوص اگر جوش آوردن باعث آسیب به واشر سرسیلندر یا سایر بخشهای موتور شده باشد.
ظاهر سالم خودرو بهتنهایی نمیتواند مشخص کند موتور در گذشته بیش از حد داغ شده یا تعمیرات مهمی روی آن انجام شده است. بررسی وضعیت فنی خودرو پیش از معامله میتواند ریسک خرید را کاهش دهد.
اگر قصد خرید خودرو دارید، میتوانید از خدمات کارشناسی خودرو عبادی برای بررسی وضعیت فنی و بدنه خودرو پیش از معامله استفاده کنید.
جمعبندی
علت جوش آوردن ماشین همیشه یکسان نیست. کمبود مایع خنککننده، خرابی فن، ترموستات، واترپمپ، گرفتگی رادیاتور، خرابی درب سیستم خنککننده و آسیب واشر سرسیلندر از مهمترین مواردی هستند که باید بررسی شوند.
شرایط بروز مشکل نیز اطلاعات مهمی درباره علت احتمالی ارائه میدهد. برای مثال، جوش آوردن در ترافیک بیشتر توجه را به عملکرد فن جلب میکند، در حالی که افزایش دما در سرعت بالا یا سربالایی میتواند نیازمند بررسی گردش مایع و ظرفیت سیستم خنککننده باشد.
اگر آمپر آب وارد محدوده غیرعادی شد، ادامه رانندگی را به حداقل برسانید و علت افزایش دما را مشخص کنید. بیتوجهی به افزایش دمای موتور ممکن است یک ایراد ساده سیستم خنککننده را به تعمیر پرهزینهتری تبدیل کند.
سوالات متداول
چرا ماشین ناگهانی جوش میآورد؟
نشت ناگهانی مایع خنککننده، خرابی فن، اختلال ترموستات، خرابی واترپمپ یا مشکل در فشار سیستم خنککننده میتوانند باعث افزایش سریع دمای موتور شوند.
وقتی ماشین جوش آورد باید خاموشش کنیم؟
اگر دمای موتور به محدوده خطر رسیده یا بخار از خودرو خارج میشود، باید در محل امن توقف کنید و فشار بیشتری به موتور وارد نکنید. درب سیستم خنککننده نیز تا زمان سرد شدن کامل نباید باز شود.
چرا ماشین در ترافیک جوش میآورد ولی در جاده نه؟
این حالت اغلب نیازمند بررسی فن رادیاتور و سیستم کنترل آن است؛ زیرا در جاده جریان هوای طبیعی از رادیاتور بیشتر است اما در ترافیک فن باید این وظیفه را انجام دهد.
چرا ماشین با کولر جوش میآورد؟
روشن شدن کولر بار حرارتی بیشتری ایجاد میکند. اگر فن، رادیاتور یا سایر بخشهای سیستم خنککننده عملکرد مناسبی نداشته باشند، ممکن است افزایش دما با روشن شدن کولر بیشتر دیده شود.
چرا ماشین جوش میآورد ولی آب کم نمیکند؟
خرابی ترموستات، واترپمپ، فن، گرفتگی رادیاتور، وجود هوا در مدار یا خطای سیستم اندازهگیری دما میتوانند بدون کاهش محسوس سطح مایع خنککننده باعث افزایش دمای موتور شوند.
آیا میتوان بعد از جوش آوردن ماشین به رانندگی ادامه داد؟
تا زمانی که علت افزایش دما مشخص نشده، ادامه رانندگی میتواند ریسک آسیب بیشتر به موتور را افزایش دهد. پایین آمدن آمپر پس از توقف بهتنهایی نشان نمیدهد که ایراد برطرف شده است.
بالا رفتن آمپر آب بدون جوش آوردن نشانه چیست؟
ممکن است دمای موتور واقعاً بالاتر از حد طبیعی باشد اما هنوز به مرحله خروج بخار نرسیده باشد. در برخی موارد نیز سنسور دما، سیمکشی یا نشانگر میتواند اطلاعات نادرست نمایش دهد.
بعد از جوش آوردن خودرو چه بخشهایی باید بررسی شوند؟
سطح مایع خنککننده، نشتیها، فن، ترموستات، واترپمپ، رادیاتور، درب سیستم خنککننده و در صورت نیاز سلامت واشر سرسیلندر و موتور باید بررسی شوند.
