یاتاقان زدن ماشین یکی از ایرادات فنی خودرو و از مشکلات جدی موتور خودرو است. بیتوجهی به این مشکل میتواند خسارتهای مالی بزرگی به همراه داشته باشد. بسیاری از رانندگان هنگام مواجهه با صداهای غیرعادی یا کاهش عملکرد موتور متوجه این مشکل میشوند، اما شناخت علائم و دلایل یاتاقان زدن ماشین میتواند از بروز آسیبهای بیشتر جلوگیری کند.
در این مقاله، به بررسی عملکرد یاتاقانها، علائم و دلایل یاتاقان زدن، و راهکارهای پیشگیری و رفع آن پرداختهایم تا رانندگان بتوانند با دانش کافی از موتور خودرو مراقبت کنند.
یاتاقان چیست و چه نقشی در موتور دارد؟
یاتاقانها قطعاتی هستند که بهعنوان رابط بین میللنگ و دیگر قطعات متحرک موتور عمل میکنند و اصطکاک را کاهش میدهند. این قطعات با ایجاد یک لایه روغنی بین سطوح فلزی، از ساییدگی و آسیب دیدن موتور جلوگیری میکنند. سلامت این قطعات برای عملکرد صحیح موتور حیاتی است و کوچکترین اختلال در یاتاقانها میتواند باعث آسیب گسترده به موتور شود.
بیشتر بخوانید: راهنمای کامل زمان تعویض قطعات خودرو
یاتاقان زدن ماشین به چه معناست؟
وقتی میگوییم یک خودرو یاتاقان زده است، منظور این است که یاتاقانهای موتور در اثر فشار بیش از حد، کمبود روغن یا گرمای زیاد، ساییده یا خراب شدهاند. یاتاقان وظیفه دارد اصطکاک بین قطعات متحرک موتور مثل میللنگ و شاتون را کاهش دهد. در صورت آسیب دیدن این قطعه، سطح فلزی آن دچار خراش و خوردگی میشود و موتور دیگر روان کار نمیکند.
نتیجه این اتفاق ایجاد صداهای تقتق یا کوبشی از موتور، افت فشار روغن و در نهایت کاهش توان خودرو است. اگر راننده در این شرایط به رانندگی ادامه دهد، احتمال قفل شدن موتور و نیاز به تعمیر اساسی یا حتی تعویض کامل آن وجود دارد.
بیشتر بخوانید: سالم بودن موتور ماشین؛ مهمترین نکاتی که هر راننده باید بداند
۷ دلیل یاتاقان زدن ماشین
در بسیاری از موارد، یاتاقان زدن ماشین ناشی از چند عامل اصلی است که شامل موارد زیر میشود.
۱. روغن موتور بیکیفیت یا غیراستاندارد
روغن موتور باکیفیت وظیفه اصلی روانکاری و خنک نگه داشتن یاتاقانها را بر عهده دارد. استفاده از روغن نامرغوب یا روغنی که استاندارد کارخانه سازنده را ندارد، باعث میشود لایه محافظ بین قطعات تشکیل نشود و یاتاقانها سریعتر آسیب ببینند.
بیشتر بخوانید: آموزش تعویض روغن موتور در 8 مرحله
۲. عدم سرویس دورهای موتور
اگر روغن موتور دیر تعویض شود یا فیلتر آن کثیف باشد، ذرات معلق و آلودگیها وارد مدار روغنکاری میشوند. این آلودگیها اصطکاک را بالا میبرند و موجب ساییدگی و یاتاقان زدن موتور میشوند.
۳. مشکلات موجود در سیستم خنککننده خودرو
اگر رادیاتور، واترپمپ یا ترموستات درست کار نکنند، موتور بیش از حد داغ میشود. گرمای زیاد باعث از بین رفتن لایه روغن روی یاتاقانها شده و در نهایت یاتاقانها میسوزند یا میچسبند. بررسی و نگهداری منظم سیستم خنک کننده خودرو یکی از مهمترین اقدامات برای جلوگیری از یاتاقان زدن است.
۴. رانندگی طولانی با دور موتور بالا
وقتی راننده با دور موتور بالا حرکت میکند، فشار زیادی به یاتاقانها وارد میشود. تکرار این وضعیت در درازمدت میتواند منجر به خرابی یا ساییدگی یاتاقانها شود.
۵. نصب نادرست یا جا زدن اشتباه یاتاقان
در زمان تعمیر موتور، اگر یاتاقانها بهدرستی جا نخورند یا از قطعات غیراصل استفاده شود، عملکرد موتور به هم میریزد و خیلی سریع یاتاقانها آسیب میبینند.
۶. مخلوط شدن آب و روغن در موتور
وقتی به دلیل خرابی واشر سرسیلندر یا نشتی در سیستم خنککننده، آب با روغن موتور مخلوط شود، خاصیت روانکاری روغن به شدت کاهش پیدا میکند. این اتفاق باعث میشود یاتاقانها بدون لایه محافظ کافی کار کنند و خیلی سریع دچار ساییدگی یا سوختگی شوند.
بیشتر بخوانید: آشنایی با اجزای موتور خودرو و نقش حیاتی هر بخش
۷. پایان عمر یاتاقانها
هر قطعهای در موتور عمر مشخصی دارد. یاتاقانها هم پس از مدتی کارکرد، دچار استهلاک میشوند و اگر بهموقع تعویض نشوند، احتمال خرابی موتور بسیار زیاد خواهد بود.
علائم یاتاقان زدن ماشین
تشخیص یاتاقان زدن ماشین در مراحل اولیه میتواند مانع بروز آسیبهای جدی شود. برخی از رایجترین علائم عبارتند از:
- صدای غیرعادی موتور: از مهمترین نشانهها صدای سوت یا تقتق از بخش موتور است. این صداها معمولاً در دور موتور بالا و هنگام شتابگیری بیشتر شنیده میشوند.
- کاهش فشار روغن: یاتاقانها نیازمند روغن مناسب و کافی برای عملکرد صحیح هستند. افت فشار روغن یا روشن شدن چراغ هشدار روغن میتواند نشاندهنده یاتاقان زدن باشد.
- افزایش دمای موتور: گرمای بیش از حد موتور معمولاً نشانه کمبود روانکاری است و یاتاقانها در این شرایط آسیب میبینند.
- کاهش عملکرد موتور: کاهش شتابگیری، ناپایداری دور موتور و احساس ضعف در حرکت خودرو میتواند به دلیل اختلال در یاتاقانها باشد.
- وجود ذرات فلزی در روغن: بررسی روغن موتور ممکن است ذرات ریز فلزی مشاهده شود که نشانه ساییدگی یاتاقانهاست.
روشهای پیشگیری و رفع یاتاقان زدن ماشین
اقدامات پیشگیرانه و مراقبتهای دورهای از موتور میتواند احتمال یاتاقان زدن ماشین را کاهش دهد.
- تعویض روغن و فیلتر به موقع: یکی از سادهترین و مؤثرترین روشها، استفاده از روغن موتور با کیفیت و تعویض آن طبق زمانبندی کارخانه است.
- استفاده از روغن مناسب: انتخاب روغن با ویسکوزیته مناسب و استانداردهای توصیه شده توسط سازنده، از آسیب یاتاقانها جلوگیری میکند.
- سرویس دورهای موتور: سرویس های دوره ای قطعات موتور، فشار روغن، فیلترها و سیستم خنککننده از ضروریات است.
- توقف فوری در صورت مشاهده علائم: در صورت شنیدن صدای غیرعادی یا افت فشار روغن، ادامه رانندگی میتواند باعث خرابی کامل موتور شود. توقف و بررسی فوری ضروری است.
- تعویض قطعات آسیبدیده: در صورت یاتاقان زدن، جایگزینی قطعات آسیبدیده و تعمیر موتور توسط مکانیک متخصص، تنها راه جلوگیری از آسیب بیشتر است.
بیشتر بخوانید: هزینه سرویس دوره ای خودرو در سال ۱۴۰۴؛ چقدر باید کنار بگذاریم؟
هزینه یاتاقان زدن ماشین
هزینه تعمیر یا تعویض یاتاقان بستگی به میزان آسیب موتور دارد. اگر مشکل در مراحل اولیه تشخیص داده شود، معمولاً با تعویض یاتاقان و روغنکاری دوباره میتوان موتور را نجات داد که هزینه نسبتاً کمتری دارد.
اما در مواردی که راننده به علائم بیتوجهی کرده باشد و موتور قفل کرده یا قطعاتی مثل میللنگ و شاتون هم آسیب دیده باشند، تعمیر بسیار پرهزینه خواهد شد و حتی ممکن است نیاز به بازسازی کامل موتور یا تعویض آن وجود داشته باشد. به همین دلیل، توجه به علائم و اقدام سریع میتواند از پرداخت هزینههای سنگین جلوگیری کند.
جمعبندی
یاتاقان زدن ماشین مشکلی جدی است که در صورت عدم رسیدگی به موقع، میتواند هزینههای بالایی برای صاحب خودرو داشته باشد. شناخت علائم اولیه، درک دلایل یاتاقان زدن و انجام سرویسهای دورهای موتور، مهمترین گامها برای پیشگیری از این مشکل هستند.
برای پیشگیری از خسارت و اطمینان از سلامت موتور خودرو خود، همین امروز به مجموعه تخصصی خودرو عبادی مراجعه کنید. کارشناسان ما با بررسی دقیق یاتاقانها و دیگر قطعات موتور، مشکلات احتمالی را شناسایی و شما را از هزینههای سنگین تعمیر محافظت میکنند. وقت مشاوره خود را رزرو کنید.
سوالات متداول
۱. یاتاقان زدن ماشین چیست؟
یاتاقان زدن ماشین به معنای ساییدگی یا آسیب دیدن یاتاقانهای موتور است که باعث صداهای غیرعادی، کاهش فشار روغن و افت عملکرد خودرو میشود
۲. چطور میتوان از یاتاقان زدن پیشگیری کرد؟
تعویض به موقع روغن و فیلتر، استفاده از روغن مناسب، سرویس دورهای و توقف فوری در صورت شنیدن صدای غیرعادی، موثرترین روشها هستند.
۳. هزینه تعمیر یاتاقان زدن چقدر است؟
بسته به میزان آسیب، هزینه میتواند از تعویض یاتاقان و روغنکاری ساده تا بازسازی کامل موتور متفاوت باشد.
