
فرق AWD و 4WD چیست؟ مقایسه سیستمهای انتقال قدرت خودرو
- انواع سیستم انتقال قدرت خودرو
- سیستم AWD چیست و چگونه کار میکند؟
- سیستم 4WD چیست و چگونه کار میکند؟
- فرق AWD و 4WD در چیست؟
- چرا برخی سیستمهای 4WD برای آسفالت خشک مناسب نیستند؟
- آیا AWD همان دو دیفرانسیل است؟
- معرفی خودروهای AWD و 4WD در بازار ایران
- AWD برای رانندگی در برف بهتر است یا 4WD؟
- تفاوت هزینه نگهداری AWD و 4WD
- نکات کارشناسی خودروهای AWD و 4WD کارکرده
- AWD بهتر است یا 4WD؟
احتمالاً هنگام رانندگی یا بررسی خودروهای شاسیبلند در خیابان، نوشتههای AWD و 4WD را روی قسمت عقب بعضی خودروها دیدهاید. شاید برایتان سؤال شده باشد که این حروف چه معنایی دارند و چرا خودروسازان از دو عبارت متفاوت برای معرفی خودروهای دو دیفرانسیل استفاده میکنند.
هر دو سیستم امکان انتقال نیرو به چهار چرخ خودرو را فراهم میکنند، اما نحوه عملکرد و کاربرد آنها متفاوت است. یکی بیشتر برای رانندگی روزمره و جادههای لغزنده طراحی شده و دیگری در بسیاری از موارد برای عبور از مسیرهای دشوار آفرودی مناسبتر است.
در این مقاله، فرق AWD و 4WD را از نظر ساختار فنی، نحوه عملکرد، مزایا، معایب و شرایط استفاده بررسی میکنیم.
انواع سیستم انتقال قدرت خودرو
سیستم انتقال قدرت وظیفه انتقال نیروی تولیدشده توسط پیشرانه به چرخها را بر عهده دارد. خودروها از نظر محور محرک به چهار دسته متداول تقسیم میشوند:
| سیستم | نام انگلیسی | نحوه انتقال نیرو |
|---|---|---|
| FWD | Front-Wheel Drive | چرخهای جلو |
| RWD | Rear-Wheel Drive | چرخهای عقب |
| AWD | All-Wheel Drive | هر دو محور، بهصورت دائمی یا خودکار |
| 4WD | Four-Wheel Drive | هر دو محور، بسته به طراحی و حالت انتخابشده |
تفاوت اصلی AWD و 4WD به نحوه مدیریت انتقال نیرو میان محور جلو و عقب مربوط میشود. البته استاندارد جهانی واحدی برای نامگذاری این دو سیستم وجود ندارد و بعضی خودروسازان از این اصطلاحات به شکل متفاوتی استفاده میکنند.
سیستم AWD چیست و چگونه کار میکند؟
AWD مخفف All-Wheel Drive و به معنای سیستم تمام چرخ محرک است. این سیستم معمولاً برای بهبود کشش خودرو در رانندگی روزمره، جادههای لغزنده و شرایط آبوهوایی نامساعد طراحی میشود.
در بسیاری از سیستمهای AWD، واحد کنترل الکترونیکی با بررسی اطلاعاتی مانند سرعت چرخها، زاویه فرمان و میزان فشار پدال گاز، نحوه توزیع گشتاور میان محور جلو و عقب را تنظیم میکند.
برای مثال، هنگام شروع حرکت روی آسفالت خیس، سیستم میتواند با انتقال نیرو به هر دو محور، احتمال هرزگردی چرخها را کاهش دهد.
انواع سیستم AWD
AWD دائمی (Full-Time AWD)
در این سیستم، هر دو محور خودرو بهصورت دائمی نیروی محرکه دریافت میکنند. نسبت توزیع گشتاور نیز ممکن است متناسب با شرایط رانندگی تغییر کند. برخی محصولات سوبارو و آئودی از چنین سیستمهایی استفاده میکنند.
AWD خودکار (On-Demand AWD)
در این سیستم، خودرو در بسیاری از شرایط با یک محور محرک حرکت میکند و در صورت نیاز، بخشی از گشتاور به محور دیگر منتقل میشود.
این انتقال نیرو ممکن است پیش از وقوع لغزش یا پس از تشخیص آن انجام شود. چنین طراحیای میتواند تلفات انتقال قدرت و مصرف سوخت را کاهش دهد. بسیاری از کراساوورهای شهری از این نوع سیستم استفاده میکنند.
مزایای سیستم AWD
- بهبود کشش روی سطوح لغزنده
- عملکرد خودکار و نیاز کمتر به دخالت راننده
- انتقال مؤثرتر نیروی موتور هنگام شتابگیری
- مناسب برای رانندگی شهری و بزرگراهی
- قابلیت تردد در مسیرهای خاکی سبک
معایب سیستم AWD
- قیمت خرید بالاتر نسبت به نسخههای تکمحوره مشابه
- افزایش احتمالی مصرف سوخت
- وزن و پیچیدگی فنی بیشتر
- هزینه احتمالی بالاتر تعمیرات
- محدودیت قابلیت آفرود سنگین در بسیاری از مدلها
سیستم 4WD چیست و چگونه کار میکند؟
4WD مخفف Four-Wheel Drive و به معنای سیستم چهار چرخ محرک است. این سیستم که با نام 4×4 نیز شناخته میشود، بیشتر در خودروهای آفرودی، وانتها و شاسیبلندهای مناسب مسیرهای ناهموار دیده میشود.
در بسیاری از سیستمهای سنتی 4WD، مجموعهای به نام جعبه انتقال قدرت (Transfer Case) نیروی پیشرانه را میان محور جلو و عقب توزیع میکند.
برخی سیستمهای 4WD امکان قفل کردن ارتباط میان دو محور را فراهم میکنند. این قابلیت هنگام عبور از مسیرهای گلی، شنی و سنگی به حفظ کشش خودرو کمک میکند.
بسیاری از خودروهای آفرودی مجهز به این سیستم نیز دارای دنده کمک سنگین هستند که امکان حرکت با سرعت پایین و گشتاور بیشتر در چرخها را فراهم میکند.
حالتهای مختلف سیستم 4WD
| حالت | نحوه عملکرد | کاربرد |
|---|---|---|
| 2H | انتقال نیرو به یک محور | رانندگی روزمره |
| 4H | انتقال نیرو به هر دو محور با نسبت عادی | برف، شن و گل |
| 4L | انتقال نیرو به هر دو محور با نسبت دنده سنگین | آفرود دشوار و شیبهای شدید |
| 4A | مدیریت خودکار انتقال نیرو میان محورها | شرایط متغیر رانندگی |
تمام خودروهای 4WD دارای همه این حالتها نیستند و نحوه استفاده از آنها باید مطابق دفترچه راهنمای خودرو باشد.
انواع سیستم 4WD
چهار چرخ محرک موقت (Part-Time 4WD)
در این سیستم، خودرو معمولاً با یک محور محرک حرکت میکند و راننده در صورت نیاز، حالت چهار چرخ محرک را فعال میکند.
بسیاری از این سیستمها فاقد دیفرانسیل مرکزی هستند؛ بنابراین استفاده از حالت چهار چرخ محرک قفلشده روی آسفالت خشک میتواند به مجموعه انتقال قدرت فشار وارد کند.
چهار چرخ محرک دائمی (Full-Time 4WD)
در این سیستم، هر دو محور بهصورت دائمی نیروی محرکه دریافت میکنند. دیفرانسیل مرکزی یا سازوکار مناسب دیگر، امکان اختلاف سرعت گردش محور جلو و عقب را فراهم میکند.
در برخی مدلها، راننده میتواند دیفرانسیل مرکزی را برای عبور از مسیرهای دشوار قفل کند.
مزایای سیستم 4WD
- قابلیت عبور از مسیرهای آفرودی دشوار
- کشش مناسب روی سطوح سست و ناهموار
- امکان استفاده از دنده کمک سنگین در مدلهای مجهز
- امکان قفل کردن ارتباط میان محورها در برخی سیستمها
- حرکت کنترلشده در شیبهای شدید
معایب سیستم 4WD
- وزن و پیچیدگی فنی بیشتر
- افزایش احتمالی مصرف سوخت
- هزینه تعمیرات و نگهداری تخصصی
- نیاز به آشنایی راننده با حالتهای انتقال قدرت
- محدودیت استفاده از بعضی حالتها روی آسفالت خشک
فرق AWD و 4WD در چیست؟
سیستم AWD عمدتاً برای بهبود کشش خودرو در رانندگی روزمره طراحی شده است، درحالیکه سیستم 4WD معمولاً قابلیتهای بیشتری برای عبور از مسیرهای آفرودی دشوار دارد.
| ویژگی | AWD | 4WD |
|---|---|---|
| کاربرد متداول | رانندگی شهری و جادهای | آفرود و مسیرهای ناهموار |
| مدیریت انتقال قدرت | عمدتاً خودکار | دستی یا خودکار |
| دنده کمک سنگین | معمولاً ندارد | در بسیاری از مدلها دارد |
| قفل مکانیکی ارتباط محورها | کمتر رایج | رایجتر |
| مصرف سوخت | در برخی طراحیها بهینهتر | بسته به ساختار، ممکن است بیشتر باشد |
| رانندگی روی آسفالت خشک | معمولاً بدون محدودیت | وابسته به حالت انتخابشده |
| قابلیت آفرود سنگین | وابسته به طراحی خودرو | معمولاً مناسبتر |
تفاوت AWD و 4WD در توزیع گشتاور
در بسیاری از سیستمهای AWD، نسبت توزیع گشتاور میان محور جلو و عقب متناسب با شرایط رانندگی تغییر میکند.
در مقابل، برخی سیستمهای 4WD امکان قفل کردن ارتباط مکانیکی میان دو محور را فراهم میکنند. در این حالت، سرعت گردش محور جلو و عقب به یکدیگر وابسته میشود.
البته قفل بودن ارتباط محورها لزوماً به معنای تقسیم گشتاور به نسبت ثابت ۵۰ به ۵۰ نیست. میزان گشتاور واقعی منتقلشده به هر محور به شرایط کشش و ساختار سیستم بستگی دارد.
تفاوت AWD و 4WD در قابلیت آفرود
یکی از مهمترین مزایای بسیاری از سیستمهای 4WD، برخورداری از دنده کمک سنگین است. این قابلیت با افزایش نسبت انتقال قدرت، گشتاور چرخها را افزایش میدهد تا راننده بتواند با سرعت پایین و کنترل بیشتری از موانع عبور کند.
بیشتر کراساوورهای مجهز به AWD فاقد این قابلیت هستند.
بااینحال، توانایی آفرود تنها به سیستم انتقال قدرت وابسته نیست. ارتفاع خودرو از سطح زمین، نوع لاستیک، زوایای ورود و خروج، سیستم تعلیق و وجود قفل دیفرانسیل نیز اهمیت دارند.
تفاوت AWD و 4WD در مصرف سوخت
هر دو سیستم ممکن است به دلیل افزایش وزن و تلفات انتقال قدرت، مصرف سوخت بیشتری نسبت به خودروهای تکمحوره مشابه داشته باشند.
سیستمهای AWD خودکار میتوانند در شرایط عادی انتقال نیرو به محور دوم را کاهش دهند یا قطع کنند. برخی سیستمهای 4WD نیز با برخورداری از حالت 2H امکان رانندگی با یک محور محرک را فراهم میکنند.
بنابراین، نمیتوان صرفاً براساس عبارت AWD یا 4WD درباره مصرف سوخت خودرو قضاوت کرد.
چرا برخی سیستمهای 4WD برای آسفالت خشک مناسب نیستند؟
هنگام عبور خودرو از پیچ، چرخهای جلو و عقب مسافت یکسانی طی نمیکنند. به همین دلیل، دو محور باید بتوانند با سرعتهای متفاوتی گردش کنند.
در سیستمهای 4WD موقت که فاقد دیفرانسیل مرکزی هستند، فعال کردن حالت چهار چرخ محرک قفلشده این اختلاف سرعت را محدود میکند.
روی سطوح لغزنده، لغزش جزئی لاستیکها به آزاد شدن تنش ایجادشده کمک میکند؛ اما روی آسفالت خشک، چسبندگی بالای لاستیکها باعث تجمع تنش در سیستم انتقال قدرت میشود.
این پدیده با نام Drivetrain Wind-Up شناخته میشود و میتواند باعث دشواری فرمانپذیری، افزایش استهلاک لاستیکها و آسیب به قطعات انتقال قدرت شود.
سیستمهای AWD و بسیاری از سیستمهای 4WD دائمی در حالت عادی امکان مدیریت اختلاف سرعت محورها را دارند.
آیا AWD همان دو دیفرانسیل است؟
در بازار ایران، اصطلاح دو دیفرانسیل معمولاً برای خودروهایی استفاده میشود که امکان انتقال نیرو به هر دو محور را دارند. از این نظر، خودروهای AWD و 4WD هر دو ممکن است با این عنوان شناخته شوند.
بااینحال، تعداد دیفرانسیلها بهتنهایی نوع سیستم انتقال قدرت را مشخص نمیکند. برخی خودروها از دیفرانسیل مرکزی و برخی دیگر از کلاچ چندصفحهای برای مدیریت انتقال نیرو استفاده میکنند.
در خودروهای هیبریدی و برقی نیز ممکن است هر محور موتور الکتریکی مستقلی داشته باشد و بدون ارتباط مکانیکی مستقیم میان محورها، سیستم AWD ایجاد شود.
معرفی خودروهای AWD و 4WD در بازار ایران
| خودروهای AWD | خودروهای 4WD |
|---|---|
| نیسان ایکستریل | تویوتا پرادو |
| میتسوبیشی اوتلندر | تویوتا لندکروزر |
| هیوندای سانتافه | میتسوبیشی پاجرو |
| کیا سورنتو | نیسان پاترول |
| سوبارو فارستر | کیامسی T8 |
برخی از این خودروها در تیپها و نسلهای مختلف با سیستمهای انتقال قدرت متفاوتی عرضه شدهاند؛ بنابراین هنگام خرید باید مشخصات دقیق نسخه موردنظر بررسی شود.
AWD برای رانندگی در برف بهتر است یا 4WD؟
برای رانندگی روزمره در جادههای برفی و بارانی، سیستم AWD معمولاً انتخاب کاربردیتری است؛ زیرا انتقال قدرت را بدون نیاز به دخالت مداوم راننده مدیریت میکند.
در مقابل، برای عبور از برف عمیق یا مسیرهای کوهستانی دشوار، یک خودروی 4WD مجهز به دنده کمک سنگین و لاستیک مناسب ممکن است توانایی بیشتری داشته باشد.
البته هیچکدام از این سیستمها جایگزین لاستیک زمستانی نیستند. انتقال نیرو به چهار چرخ میتواند به شروع حرکت روی سطوح لغزنده کمک کند، اما الزاماً مسافت ترمزگیری را کاهش نمیدهد.
تفاوت هزینه نگهداری AWD و 4WD
خودروهای AWD و 4WD معمولاً نسبت به خودروهای تکمحوره تجهیزات بیشتری در مجموعه انتقال قدرت دارند.
دیفرانسیل محور دوم، میل گاردان، جعبه انتقال قدرت و کلاچهای چندصفحهای از جمله قطعاتی هستند که بسته به طراحی سیستم ممکن است به سرویس یا تعمیر نیاز داشته باشند.
همچنین اختلاف بیشازحد میان محیط غلتش لاستیکها در بسیاری از این خودروها میتواند به سیستم انتقال قدرت فشار وارد کند. به همین دلیل، هنگام تعویض لاستیک باید به ابعاد، میزان سایش و دستورالعمل سازنده توجه کرد.
هزینه نگهداری هر سیستم نیز به کیفیت ساخت، طراحی و نحوه استفاده از خودرو بستگی دارد.
نکات کارشناسی خودروهای AWD و 4WD کارکرده
هنگام خرید خودروهای دو دیفرانسیل کارکرده، علاوه بر کارشناسی موتور، گیربکس و بدنه، بررسی موارد زیر اهمیت دارد:
- نشتی روغن دیفرانسیلها و جعبه انتقال قدرت
- صدا و لرزش غیرعادی هنگام حرکت
- وضعیت میل گاردان و اتصالات انتقال قدرت
- عملکرد حالتهای مختلف سیستم چهار چرخ محرک
- خطاهای ثبتشده در واحد کنترل سیستم
- هماهنگی ابعاد و میزان سایش لاستیکها
- عملکرد قفل دیفرانسیل و دنده کمک
- آثار آسیب ناشی از رانندگی آفرودی در زیر خودرو
برخی ایرادهای سیستم انتقال قدرت در رانندگی عادی مشخص نمیشوند و تشخیص آنها به کارشناسی تخصصی نیاز دارد.
AWD بهتر است یا 4WD؟
انتخاب میان AWD و 4WD به نوع استفاده شما از خودرو بستگی دارد. اگر بیشتر در شهر و بزرگراه رانندگی میکنید و گاهی با جادههای برفی و بارانی مواجه میشوید، سیستم AWD معمولاً گزینه مناسبتری است.
اما اگر به طبیعتگردی، آفرود و عبور از مسیرهای سنگی و شیبهای شدید علاقه دارید، یک خودروی 4WD مجهز به دنده کمک سنگین میتواند انتخاب بهتری باشد.
در نهایت، مهمترین فرق AWD و 4WD به هدف طراحی و قابلیتهای فنی آنها مربوط میشود. داشتن چهار چرخ محرک بهتنهایی تضمینکننده توانایی آفرود یا ایمنی بیشتر نیست و باید سایر مشخصات خودرو و شرایط استفاده از آن را نیز در نظر گرفت.










دیدگاه کاربران