اگر لرزش موتور بیش از قبل به کابین منتقل می‌شود یا هنگام شروع حرکت صدای ضربه می‌شنوید، ممکن است یکی از دسته‌موتورها آسیب دیده باشد. این قطعات موتور را در جای خود نگه می‌دارند و بخشی از لرزش و حرکت آن را جذب می‌کنند. در ادامه با علائم خرابی دسته موتور خودرو و راه تشخیص آن از ایرادهای دیگر آشنا می‌شوید.
دسته موتور چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
دسته موتور قطعه‌ای است که موتور را به شاسی خودرو متصل می‌کند و از حرکت بیش از حد موتور هنگام روشن بودن و حرکت خودرو جلوگیری می‌کند.
موتور هنگام روشن بودن، شتاب‌گیری و تغییر دور، لرزش‌هایی ایجاد می‌کند. دسته موتور این حرکات را کنترل می‌کند تا لرزش و ضربه کمتری به بدنه، کابین و سایر قطعات منتقل شود. به همین دلیل، آسیب دیدن دسته موتور می‌تواند مستقیماً روی کیفیت رانندگی تأثیر بگذارد.
مهم‌ترین علائم خرابی دسته موتور خودرو
شدت نشانه‌ها به نوع خودرو و میزان آسیب بستگی دارد. هیچ‌کدام از موارد زیر به‌تنهایی خرابی دسته موتور را ثابت نمی‌کنند.
۱. افزایش لرزش در حالت درجا
اگر وقتی خودرو متوقف است و موتور روشن مانده، لرزش بیشتری در فرمان، داشبورد یا صندلی احساس می‌کنید، ممکن است یکی از دسته‌موتورها دیگر لرزش را به‌خوبی جذب نکند. گاهی این تغییر هنگام روشن کردن کولر یا قرار دادن گیربکس اتوماتیک در حالت حرکت واضح‌تر می‌شود.
البته لرزش درجا می‌تواند از بد کار کردن خود موتور نیز باشد. پیش از تعویض دسته موتور باید مشخص شود موتور منظم کار می‌کند یا نه.
بیشتر بخوانید: ۸ دلیل لرزش ماشین در دور پایین
۲. ضربه هنگام روشن یا خاموش شدن موتور
موتور هنگام روشن و خاموش شدن کمی تکان می‌خورد. اگر این حرکت به ضربه‌ای محسوس در کابین تبدیل شده یا نسبت به قبل بیشتر شده است، وضعیت دسته‌موتورها باید بررسی شود. این نشانه به‌خصوص وقتی با لرزش درجا همراه باشد، اهمیت بیشتری دارد.
۳. صدای کوبش هنگام شروع حرکت یا تغییر دنده
دسته موتور آسیب‌دیده ممکن است حرکت موتور را به‌اندازه کافی مهار نکند. در نتیجه، هنگام شروع حرکت، گاز دادن یا تغییر وضعیت دنده، صدای «تق» یا کوبش از اطراف موتور شنیده شود.
این صدا مخصوص دسته موتور نیست و می‌تواند از قطعات گیربکس، پلوس یا بخش‌های دیگر نیز باشد. برای تشخیص باید زمان بروز صدا و محل آن بررسی شود.
بیشتر بخوانید: چرا صدای موتور خودرو تغییر می‌کند؟
۴. حرکت بیش از حد موتور
موتور در حالت عادی کاملاً ثابت نیست، اما جابه‌جایی زیاد آن هنگام تغییر دور یا وارد شدن نیرو به مجموعه انتقال قدرت طبیعی نیست. این حرکت باید توسط تعمیرکار و با رعایت نکات ایمنی بررسی شود؛ نگاه کردن به موتور هنگام گاز دادن، به‌تنهایی روش دقیقی برای تشخیص خرابی دسته موتور نیست.
۵. ترک‌خوردگی، پارگی یا تغییر شکل دسته موتور
ترک عمیق، پارگی یا جدا شدن بخش لاستیکی از قسمت فلزی می‌تواند نشانه آسیب دسته موتور باشد. در نمونه‌های هیدرولیکی، نشتی مایع از خود دسته موتور نیز نیاز به بررسی دارد. البته همه دسته‌موتورها از بالا قابل دیدن نیستند و ظاهر سالم هم همیشه عملکرد درست قطعه را ثابت نمی‌کند.
چطور بفهمیم لرزش از دسته موتور است یا خود موتور؟
اگر موتور منظم کار می‌کند اما لرزش آن بیش از گذشته به اتاق منتقل می‌شود، دسته‌موتورها یکی از مواردی هستند که باید بررسی شوند. در مقابل، اگر موتور ریپ می‌زند، دور آن نوسان دارد یا چراغ چک روشن شده است، ممکن است منشأ لرزش به احتراق، سوخت‌رسانی یا قطعات دیگر موتور مربوط باشد.
برای تشخیص، وضعیت کارکرد موتور در کنار دسته‌موتورها و اتصالات آن‌ها بررسی می‌شود. تعویض دسته موتور فقط بر اساس احساس لرزش ممکن است مشکل را برطرف نکند.
علت خرابی دسته موتور خودرو چیست؟
- فرسودگی: بخش لاستیکی دسته موتور ممکن است با گذشت زمان ترک بخورد، تغییر شکل دهد یا خاصیت جذب لرزش خود را از دست بدهد.
- نشتی روغن روی قطعه: تماس مداوم روغن با بخش لاستیکی بعضی دسته‌موتورها می‌تواند فرسودگی آن را سریع‌تر کند.
- ضربه یا تصادف: آسیب به محل نصب یا جابه‌جایی مجموعه موتور ممکن است به دسته موتور فشار وارد کند.
- نصب نادرست یا قطعه نامناسب: استفاده از دسته موتور نامتناسب با خودرو یا نصب غیراصولی می‌تواند باعث لرزش و کاهش عمر قطعه شود.
ادامه رانندگی با دسته موتور خراب چه پیامدی دارد؟
خرابی دسته موتور معمولاً ابتدا با لرزش و صدا خود را نشان می‌دهد. اگر آسیب شدیدتر شود، حرکت غیرعادی موتور ممکن است به اتصالات و قطعات اطراف فشار وارد کند و ضربه‌ها بیشتر شوند. بسته به طراحی خودرو، این وضعیت ممکن است هنگام شروع حرکت یا تعویض دنده نیز احساس شود.
اگر ضربه‌ها شدید شده‌اند یا جابه‌جایی غیرعادی موتور مشخص است، بررسی خودرو را عقب نیندازید. در صورت تغییر محسوس در کنترل یا عملکرد خودرو، برای ادامه مسیر از تعمیرکار راهنمایی بگیرید.
چگونه احتمال خرابی زودهنگام دسته موتور را کمتر کنیم؟
- نشتی روغنی را که به دسته موتور می‌رسد برطرف کنید.
- پس از ضربه شدید یا تصادف، وضعیت محل نصب موتور و دسته‌موتورها را بررسی کنید.
- هنگام تعویض، از قطعه متناسب با خودرو و نصب اصولی استفاده کنید.
- لرزش و صدای ضربه تازه را به‌موقع پیگیری کنید.
سرویس دوره‌ای خودرو فرصت مناسبی است تا نشتی‌ها و آسیب‌های قابل مشاهده در اطراف موتور بررسی شوند.
جمع‌بندی
لرزش بیشتر در حالت درجا، ضربه هنگام روشن یا خاموش شدن موتور، صدای کوبش موقع شروع حرکت، جابه‌جایی بیش از حد موتور و آسیب ظاهری دسته موتور از نشانه‌های مهمی هستند که باید بررسی شوند. چون ایرادهای دیگر هم ممکن است لرزش یا صدا ایجاد کنند، تشخیص به بررسی هم‌زمان کارکرد موتور و وضعیت دسته‌موتورها نیاز دارد.
اگر قصد خرید خودروی دست‌دوم دارید، لرزش و ضربه غیرعادی آن را پیش از معامله بررسی کنید. برای آگاهی از وضعیت فنی خودرو می‌توانید از طریق کارشناسی خودرو عبادی اقدام کنید.
سؤالات متداول
مهم‌ترین علائم خرابی دسته موتور چیست؟
افزایش لرزش در حالت درجا، ضربه هنگام روشن یا خاموش شدن موتور، صدای کوبش موقع شروع حرکت، حرکت بیش از حد موتور و ترک‌خوردگی یا پارگی دسته موتور از نشانه‌های قابل بررسی هستند.
صدای خرابی دسته موتور چگونه است؟
ممکن است به‌صورت صدای «تق» یا کوبش هنگام شروع حرکت، گاز دادن یا تغییر وضعیت دنده شنیده شود. این صدا علت‌های دیگری هم دارد و برای تشخیص باید محل آن بررسی شود.
آیا خرابی دسته موتور روی گیربکس تأثیر می‌گذارد؟
در بعضی خودروها، خرابی شدید دسته موتور یا دسته گیربکس ممکن است باعث حرکت غیرعادی مجموعه موتور و گیربکس و احساس ضربه هنگام تغییر دنده شود. این نشانه به‌تنهایی به معنی خرابی خود گیربکس نیست.
