گاهی با فشار دادن پدال گاز، ماشین چند بار پشت سر هم تکان می‌خورد. گاهی هم فقط یک صدای «تق» هنگام شروع حرکت یا تعویض دنده شنیده می‌شود. هر دو حالت را تقه زدن ماشین می‌نامیم، اما ممکن است منشأ آن‌ها کاملاً متفاوت باشد.
برای پیدا کردن علت تقه زدن ماشین، اول باید مشخص کنید تقه چه زمانی اتفاق می‌افتد: هنگام گاز دادن، شروع حرکت، تعویض دنده یا حرکت با دور موتور پایین؟ در این مقاله علت‌های احتمالی را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم هر نشانه بیشتر به کدام بخش خودرو مربوط است.
تقه زدن ماشین از موتور است یا انتقال قدرت؟
اگر خودرو هنگام شتاب‌گیری مکث می‌کند، قدرتش برای لحظه‌ای قطع و وصل می‌شود یا پشت سر هم تکان می‌خورد، احتمال دارد موتور به‌درستی کار نکند. ایراد در جرقه‌زنی، سوخت‌رسانی یا هوای ورودی می‌تواند چنین حالتی ایجاد کند. راننده‌ها معمولاً به این وضعیت «ریپ زدن» هم می‌گویند.
اما اگر موتور روان کار می‌کند و فقط هنگام شروع حرکت، تعویض دنده یا برداشتن و دوباره فشردن گاز یک ضربه مشخص حس می‌کنید، باید گیربکس، کلاچ، دسته موتور و قطعات انتقال قدرت نیز بررسی شوند.
این تفاوت یک سرنخ اولیه است و به‌تنهایی محل خرابی را مشخص نمی‌کند.
۸ علت احتمالی تقه زدن ماشین
۱. فرسودگی شمع‌ها
شمع جرقه لازم برای احتراق سوخت و هوا را ایجاد می‌کند. اگر شمع فرسوده یا آسیب‌دیده باشد، ممکن است احتراق در یک یا چند سیلندر نامنظم شود. در این حالت ماشین هنگام گاز دادن مکث می‌کند، پشت سر هم تکان می‌خورد یا شتاب همیشگی را ندارد.
اگر تقه با لرزش موتور در حالت درجا نیز همراه است، بررسی شمع‌ها و سیستم جرقه‌زنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۲. خرابی کوئل یا اتصالات سیستم جرقه‌زنی
کوئل ولتاژ موردنیاز شمع را فراهم می‌کند. اختلال در عملکرد کوئل یا اتصالات آن می‌تواند باعث بد کار کردن یکی از سیلندرها شود. این مشکل گاهی هنگام شتاب‌گیری یا حرکت در سربالایی واضح‌تر احساس می‌شود.
روشن شدن چراغ چک و لرزش درجا هم ممکن است همراه آن دیده شوند؛ بااین‌حال، برای تعویض کوئل باید ابتدا علت بد کار کردن موتور مشخص شود.
۳. اختلال در سوخت‌رسانی
اگر سوخت به مقدار یا فشار مناسب به موتور نرسد، خودرو ممکن است هنگام شتاب‌گیری مکث کند یا ریپ بزند. گرفتگی فیلتر بنزین، افت فشار سوخت و عملکرد نامناسب انژکتورها از مواردی هستند که باید بررسی شوند.
اگر مشکل بیشتر هنگام گاز دادن شدید یا حرکت در سربالایی رخ می‌دهد، این جزئیات را هنگام مراجعه برای عیب‌یابی مطرح کنید.
۴. گرفتگی فیلتر هوا یا مشکل در دریچه گاز
فیلتر هوای بسیار کثیف می‌تواند جریان هوای ورودی به موتور را محدود کند. آلودگی دریچه گاز یا اختلال در کنترل هوای ورودی نیز ممکن است باعث شود خودرو به فشار پدال گاز واکنش مناسبی نشان ندهد.
بررسی این بخش‌ها معمولاً ساده‌تر است، اما نباید فرض کرد هر تقه‌ای با تعویض فیلتر یا تمیز کردن دریچه گاز برطرف می‌شود. زمان بررسی و تعویض فیلتر هوا نیز به خودرو و شرایط استفاده از آن بستگی دارد.
۵. ایراد در سنسورهای موتور
سیستم مدیریت موتور برای تنظیم پاشش سوخت و عملکرد موتور از اطلاعات سنسورها استفاده می‌کند. اگر داده‌های مربوط به هوای ورودی یا وضعیت دریچه گاز درست نباشند، ممکن است خودرو هنگام شتاب‌گیری مکث کند یا نامنظم حرکت کند.
دیاگ می‌تواند به پیدا کردن مسیر مشکل کمک کند، اما ثبت خطای یک سنسور همیشه به معنی خراب بودن خود آن نیست؛ سیم‌کشی، اتصالات و علت ثبت خطا هم باید بررسی شوند.
۶. مشکل در گیربکس یا کلاچ
اگر تقه درست در لحظه تعویض دنده اتفاق می‌افتد، گیربکس و بخش‌های مرتبط با آن باید بررسی شوند. در خودروهای اتوماتیک، وضعیت روغن گیربکس و عملکرد قطعات کنترلی می‌تواند در ایجاد ضربه هنگام تعویض دنده نقش داشته باشد.
در خودروهای دنده‌ای نیز ایراد در عملکرد کلاچ ممکن است هنگام شروع حرکت یا تعویض دنده با تکان همراه شود. نوع گیربکس و زمان دقیق ضربه در تشخیص علت اهمیت دارد.
۷. خرابی دسته موتور
دسته موتور حرکت موتور و انتقال لرزش آن به اتاق را کنترل می‌کند. اگر آسیب ببیند، حرکت موتور هنگام شروع حرکت، تعویض دنده یا تغییر ناگهانی فشار گاز ممکن است به شکل ضربه در کابین احساس شود.
لرزش بیشتر از معمول در حالت درجا و صدای کوبش از محفظه موتور نیز می‌توانند دلیل دیگری برای بررسی دسته موتور باشند.
۸. لقی پلوس یا سایر قطعات انتقال قدرت
پلوس و قطعات مرتبط، نیرو را به چرخ‌ها منتقل می‌کنند. لقی یا آسیب در این مجموعه ممکن است با تغییر فشار روی پدال گاز، یک صدای تق یا ضربه ایجاد کند. گاهی لرزش هنگام شتاب‌گیری نیز همراه آن احساس می‌شود.
هر صدای تق هنگام گاز دادن از پلوس نیست. برای پیدا کردن منشأ صدا، قطعات انتقال قدرت و اتصالات آن‌ها باید بررسی شوند.
تقه زدن ماشین در شرایط مختلف نشانه چیست؟
زمان بروز تقه کمک می‌کند از میان علت‌های بالا، بررسی را از جای مناسب‌تری شروع کنید. موارد زیر تشخیص قطعی نیستند، اما نشان می‌دهند کدام بخش‌ها بیشتر به بررسی نیاز دارند.
تقه زدن ماشین هنگام گاز دادن
اگر همراه تقه، موتور مکث می‌کند و خودرو پشت سر هم تکان می‌خورد، شمع، کوئل، سوخت‌رسانی و هوای ورودی باید بررسی شوند. اما اگر با هر بار فشار دادن یا رها کردن گاز فقط یک ضربه مشخص احساس می‌کنید، دسته موتور و لقی قطعات انتقال قدرت هم مطرح‌اند.
تقه زدن ماشین هنگام حرکت اولیه
اگر تقه درست موقع راه افتادن خودرو رخ می‌دهد، به این توجه کنید که موتور ریپ می‌زند یا ضربه از زیر خودرو حس می‌شود. در خودروهای دنده‌ای، عملکرد کلاچ می‌تواند در تکان شروع حرکت نقش داشته باشد. دسته موتور و اجزای انتقال قدرت نیز از موارد قابل بررسی هستند.
تقه زدن ماشین در دنده یک و دو
در سرعت‌های پایین، تکان خودرو بیشتر به چشم می‌آید. اگر تقه هنگام جا رفتن دنده یک یا دو اتفاق می‌افتد، گیربکس، کلاچ و دسته موتور باید بررسی شوند. اگر دنده جا رفته اما خودرو با گاز دادن پشت سر هم تکان می‌خورد، احتمال بد کار کردن موتور یا اختلال در سوخت‌رسانی هم وجود دارد.
پس برای توضیح مشکل به تعمیرکار، مشخص کنید تقه در لحظه تعویض دنده است یا پس از تعویض دنده و هنگام شتاب گرفتن.
تقه زدن ماشین در دور پایین
اگر دور موتور بسیار پایین باشد و راننده در دنده نامناسب گاز بدهد، ممکن است خودرو با لرزش و تکان حرکت کند. اگر با انتخاب دنده مناسب هم مشکل تکرار می‌شود، باید وضعیت کارکرد موتور، سیستم جرقه‌زنی و سوخت‌رسانی بررسی شود.
تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب
اگر خودرو هنگام قرار دادن گیربکس در دنده عقب یا شروع حرکت به عقب ضربه می‌زند، زمان دقیق آن مهم است. ضربه هنگام درگیر شدن دنده می‌تواند با گیربکس یا اتصالات مجموعه موتور و گیربکس مرتبط باشد؛ تکان در لحظه راه افتادن نیز بررسی کلاچ، دسته موتور و قطعات انتقال قدرت را ضروری می‌کند.
چه زمانی باید تقه زدن ماشین را جدی گرفت؟
اگر تقه تکرار می‌شود، شدت آن بیشتر شده یا با افت قدرت، لرزش شدید موتور، صدای کوبش و روشن شدن چراغ چک همراه است، بررسی خودرو را عقب نیندازید. چشمک زدن چراغ چک یا بد کار کردن شدید موتور نیز نیاز به رسیدگی فوری دارد.
اگر خودرو به‌سختی حرکت می‌کند، صدای مکانیکی شدید دارد یا هنگام رانندگی رفتار غیرعادی و نگران‌کننده‌ای نشان می‌دهد، در محل امن توقف کنید و برای بررسی یا انتقال آن کمک بگیرید.
چطور احتمال تقه زدن ماشین را کمتر کنیم؟
- شمع‌ها و فیلترها را طبق برنامه سرویس خودروی خود بررسی و تعویض کنید.
- از سوخت مناسب خودرو استفاده کنید و ریپ زدن مکرر را نادیده نگیرید.
- وضعیت روغن گیربکس را مطابق دستورالعمل سازنده بررسی کنید.
- پس از شنیدن صدای تق یا احساس ضربه تازه، دسته موتور و مجموعه انتقال قدرت را بررسی کنید.
- اگر چراغ چک روشن شد، علت آن را عیب‌یابی کنید و قطعات را بدون تشخیص تعویض نکنید.
انجام سرویس‌های دوره‌ای خودرو به شناسایی زودتر برخی از این ایرادها کمک می‌کند.
جمع‌بندی
علت تقه زدن ماشین همیشه یک قطعه مشخص نیست. مکث و تکان‌های پی‌درپی هنگام گاز دادن بیشتر بررسی عملکرد موتور را ضروری می‌کنند؛ ضربه مشخص هنگام شروع حرکت، تعویض دنده یا تغییر فشار گاز نیز بررسی گیربکس، دسته موتور و انتقال قدرت را مهم می‌کند.
اگر قصد خرید خودروی کارکرده دارید و در رانندگی آزمایشی تقه یا ریپ احساس می‌کنید، علت آن را پیش از معامله بررسی کنید. در کارشناسی خودرو عبادی می‌توانید وضعیت فنی خودروی موردنظر را بررسی کنید و از ایرادهای احتمالی آن آگاه شوید.
سوالات متداول
علت تقه زدن ماشین هنگام گاز دادن چیست؟
اگر خودرو مکث و ریپ می‌زند، ایراد در جرقه‌زنی، سوخت‌رسانی یا هوای ورودی از علت‌های احتمالی است. اگر فقط یک ضربه مشخص هنگام فشار دادن گاز حس می‌شود، دسته موتور و قطعات انتقال قدرت نیز باید بررسی شوند.
علت تقه زدن ماشین در دنده یک و دو چیست؟
زمان تقه مهم است. ضربه در لحظه تعویض دنده می‌تواند به گیربکس، کلاچ یا دسته موتور مربوط باشد؛ تکان‌های پی‌درپی پس از جا رفتن دنده ممکن است از بد کار کردن موتور نیز باشد.
آیا تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب نشانه خرابی گیربکس است؟
ممکن است، اما قطعی نیست. دسته موتور، کلاچ و قطعات انتقال قدرت هم می‌توانند هنگام شروع حرکت به عقب ضربه ایجاد کنند. برای تشخیص باید زمان و محل ضربه بررسی شود.
آیا رانندگی با ماشینی که تقه می‌زند خطرناک است؟
به علت و شدت مشکل بستگی دارد. اگر تقه شدید یا مداوم است یا با افت قدرت، لرزش زیاد، صدای مکانیکی غیرعادی یا چشمک زدن چراغ چک همراه شده، خودرو باید سریع بررسی شود.
