اگر هنگام پارک کردن، دور زدن یا رانندگی احساس می‌کنید فرمان خودرو نسبت به گذشته سنگین‌تر شده است، بهتر است این تغییر را نادیده نگیرید. سفت شدن فرمان خودرو می‌تواند از یک مشکل ساده مانند کم بودن باد لاستیک‌ها شروع شود یا به ایراد در جلوبندی، جعبه‌فرمان، سیستم هیدرولیک یا فرمان برقی مربوط باشد.
نوع سیستم فرمان نقش مهمی در پیدا کردن علت دارد؛ چون دلایل سفت شدن فرمان معمولی، هیدرولیک و برقی کاملاً یکسان نیستند. در ادامه مهم‌ترین علت‌های سفت شدن فرمان، روش تشخیص اولیه و راه‌های رفع این مشکل را بررسی می‌کنیم.
علائم سفت شدن فرمان خودرو چیست؟
سنگین شدن فرمان ممکن است به‌تنهایی اتفاق بیفتد یا با علائم دیگری همراه باشد. توجه به این نشانه‌ها می‌تواند به پیدا کردن منبع مشکل کمک کند.
- دشواری در چرخاندن فرمان، مخصوصاً هنگام پارک یا سرعت پایین
- سنگین شدن ناگهانی یا تدریجی فرمان
- بازنگشتن طبیعی فرمان پس از دور زدن
- شنیدن صدای زوزه یا صدای غیرعادی هنگام چرخاندن فرمان
- لرزش فرمان هنگام حرکت یا چرخاندن آن
- کشیده شدن خودرو به یک سمت
- تفاوت در میزان سفتی فرمان هنگام سرد یا گرم بودن خودرو
- روشن شدن چراغ هشدار فرمان در خودروهای مجهز به EPS
علت سفت شدن فرمان خودرو چیست؟
برای پیدا کردن علت اصلی، ابتدا باید مشخص شود خودرو از فرمان معمولی، هیدرولیک یا برقی استفاده می‌کند. با این حال، موارد زیر از مهم‌ترین دلایل سنگین شدن فرمان هستند.
1. کم بودن فشار باد لاستیک‌ها
کم بودن باد لاستیک‌های جلو باعث افزایش سطح تماس تایر با زمین می‌شود و نیروی بیشتری برای چرخاندن چرخ‌ها نیاز خواهد بود. این موضوع معمولاً در حالت توقف و سرعت‌های پایین بیشتر احساس می‌شود.
فشار باد لاستیک‌ها را براساس عدد توصیه‌شده توسط سازنده خودرو بررسی کنید.
2. کم شدن روغن هیدرولیک فرمان
در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، کاهش سطح روغن می‌تواند باعث افت فشار سیستم و سنگین شدن فرمان شود.
اگر سطح روغن پایین آمده است، فقط اضافه کردن روغن کافی نیست و باید علت کاهش آن نیز مشخص شود؛ چون ممکن است یکی از شیلنگ‌ها، اتصالات، پمپ یا جعبه‌فرمان نشتی داشته باشد.
3. نشتی سیستم هیدرولیک
نشتی از شیلنگ‌ها، اتصالات، پمپ یا جعبه‌فرمان می‌تواند باعث کاهش روغن و افت فشار سیستم شود.
وجود آثار روغن در اطراف قطعات سیستم فرمان یا زیر خودرو می‌تواند یکی از نشانه‌های این مشکل باشد.
4. خرابی پمپ هیدرولیک
پمپ هیدرولیک فشار موردنیاز برای کمک به چرخاندن فرمان را ایجاد می‌کند. اگر پمپ ضعیف یا خراب شود، فرمان به‌خصوص هنگام توقف و سرعت پایین سنگین‌تر می‌شود.
خرابی پمپ ممکن است با صدای زوزه هنگام چرخاندن فرمان نیز همراه باشد.
5. خرابی یا شل شدن تسمه هیدرولیک
در خودروهایی که پمپ هیدرولیک توسط تسمه به حرکت درمی‌آید، شل شدن، لغزش یا پارگی تسمه می‌تواند عملکرد پمپ را مختل کند.
اگر سفت شدن فرمان به‌صورت ناگهانی ایجاد شده است، وضعیت تسمه نیز باید بررسی شود.
6. هوا گرفتن سیستم هیدرولیک
ورود هوا به مدار هیدرولیک می‌تواند جریان روغن و عملکرد سیستم را مختل کند. این مشکل گاهی با ایجاد صدا هنگام چرخاندن فرمان همراه است.
در چنین شرایطی ابتدا باید علت ورود هوا مشخص شود و سپس مدار به روش صحیح هواگیری شود.
7. خرابی جعبه‌فرمان
ایراد داخلی جعبه‌فرمان، افزایش اصطکاک یا فرسودگی قطعات آن می‌تواند باعث سنگین شدن یا گیر کردن فرمان شود.
اگر فرمان در بعضی زاویه‌ها سفت‌تر می‌شود یا حرکت آن یکنواخت نیست، جعبه‌فرمان و اتصالات آن باید بررسی شوند.
8. خرابی سیبک‌ها و قطعات جلوبندی
سیبک‌ها، بوش‌ها، طبق‌ها و سایر قطعات جلوبندی مستقیماً با حرکت چرخ‌ها در ارتباط هستند. خشکی، لقی یا خرابی بعضی از این قطعات می‌تواند روی نرمی فرمان اثر بگذارد.
اگر علاوه بر سفت شدن فرمان، صدای تق‌تق، کوبش یا کشیده شدن خودرو به یک سمت وجود دارد، جلوبندی نیز باید بررسی شود.
9. تنظیم نبودن زوایای چرخ
تنظیم نبودن زوایای چرخ می‌تواند باعث تغییر رفتار فرمان، کشیده شدن خودرو و سایش نامتوازن لاستیک‌ها شود.
اگر خودرو پس از برخورد با چاله یا جدول رفتار متفاوتی پیدا کرده است، بررسی زوایای چرخ و جلوبندی می‌تواند ضروری باشد.
10. استفاده از رینگ یا لاستیک نامناسب
نصب لاستیک بسیار پهن یا رینگ با ابعاد و آفست نامناسب می‌تواند نیروی لازم برای چرخاندن فرمان را افزایش دهد و روی هندسه جلوبندی نیز اثر بگذارد.
11. خرابی سیستم فرمان برقی EPS
در خودروهای مجهز به فرمان برقی، موتور الکتریکی به راننده برای چرخاندن فرمان کمک می‌کند. خرابی موتور کمکی، سنسورها، یونیت EPS، سیم‌کشی یا افت ولتاژ برق خودرو می‌تواند باعث کاهش نیروی کمکی و سنگین شدن فرمان شود.
در بعضی خودروها هم‌زمان چراغ هشدار فرمان روی صفحه کیلومتر روشن می‌شود.
12. سرمای شدید هوا
در خودروهای هیدرولیک، ممکن است در هوای بسیار سرد فرمان در دقایق ابتدایی کمی سنگین‌تر احساس شود. اگر این وضعیت پس از گرم شدن خودرو ادامه پیدا کند یا نسبت به گذشته شدیدتر شده باشد، سیستم نیاز به بررسی دارد.
علت سفت شدن فرمان پراید چیست؟
علت سفت شدن فرمان پراید به نوع سیستم فرمان آن بستگی دارد. در پرایدهای دارای فرمان معمولی، بیشتر باید جعبه‌فرمان، سیبک‌ها، جلوبندی و وضعیت لاستیک‌ها بررسی شوند. در مدل‌های مجهز به فرمان هیدرولیک، سیستم هیدرولیک نیز به موارد قابل بررسی اضافه می‌شود.
سفت شدن فرمان پراید معمولی
در پرایدهای دارای فرمان معمولی، مهم‌ترین مواردی که باید بررسی شوند عبارت‌اند از:
- کم بودن فشار باد لاستیک‌های جلو
- خرابی یا خشکی سیبک‌ها
- ایراد یا سفتی جعبه‌فرمان
- خرابی قطعات جلوبندی
- استفاده از رینگ یا لاستیک با ابعاد نامناسب
این موارد در مدل‌هایی مانند پراید صبا و پراید 131 با فرمان معمولی نیز قابل بررسی هستند.
سفت شدن فرمان هیدرولیک پراید
در پرایدهای مجهز به فرمان هیدرولیک، علاوه بر جلوبندی و جعبه‌فرمان باید موارد زیر نیز بررسی شوند:
- سطح روغن هیدرولیک
- نشتی شیلنگ‌ها و اتصالات
- عملکرد پمپ هیدرولیک
- وضعیت تسمه پمپ
- احتمال هوا گرفتن سیستم
اگر سنگینی فرمان با صدای زوزه همراه است یا هنگام توقف بیشتر احساس می‌شود، بررسی سیستم هیدرولیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
چگونه علت سفت شدن فرمان را تشخیص دهیم؟
برای تشخیص اولیه بهتر است چند مورد را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنید.
- نوع سیستم فرمان را مشخص کنید: معمولی، هیدرولیک یا برقی.
- فشار باد لاستیک‌های جلو را بررسی کنید.
- به زمان شروع مشکل توجه کنید: آیا فرمان ناگهانی سفت شده یا به‌تدریج؟
- صداهای غیرعادی را بررسی کنید: صدای زوزه می‌تواند با سیستم هیدرولیک مرتبط باشد.
- وجود نشتی را بررسی کنید: در خودروهای هیدرولیک اطراف شیلنگ‌ها، پمپ و جعبه‌فرمان را کنترل کنید.
- سطح روغن هیدرولیک را بررسی کنید: پایین بودن سطح می‌تواند نشانه نشتی باشد.
- وضعیت تسمه را بررسی کنید: در خودروهایی که پمپ توسط تسمه به حرکت درمی‌آید.
- چراغ هشدار EPS را بررسی کنید: در خودروهای دارای فرمان برقی.
- بررسی کنید فرمان فقط در حالت توقف سفت است یا هنگام حرکت نیز سنگینی دارد.
اگر علت مشکل با بررسی‌های اولیه مشخص نشد، جعبه‌فرمان، جلوبندی و سیستم کمک‌فرمان باید به‌صورت تخصصی بررسی شوند.
راه‌حل سفت شدن فرمان خودرو چیست؟
روش رفع مشکل کاملاً به علت سفت شدن فرمان بستگی دارد. بنابراین قبل از تعویض هر قطعه باید منبع اصلی ایراد مشخص شود.
- کم بودن باد لاستیک: فشار باد براساس توصیه سازنده تنظیم شود.
- کم شدن روغن هیدرولیک: ابتدا محل نشتی پیدا و برطرف شود و سپس سطح روغن تنظیم شود.
- خرابی شیلنگ یا اتصال: قطعه معیوب باید تعمیر یا تعویض شود.
- خرابی پمپ هیدرولیک: فشار و عملکرد پمپ بررسی و در صورت نیاز تعمیر یا تعویض شود.
- خرابی تسمه: میزان کشش و سلامت تسمه بررسی شود.
- هوا گرفتن مدار: پس از برطرف کردن علت ورود هوا، سیستم هواگیری شود.
- خرابی جعبه‌فرمان: مجموعه باید بررسی و متناسب با نوع ایراد تعمیر شود.
- مشکل جلوبندی: سیبک‌ها، بوش‌ها، طبق‌ها و سایر قطعات مرتبط بررسی شوند.
- ایراد EPS: خطاهای سیستم فرمان برقی، سنسورها، یونیت و سیستم برق خودرو بررسی شوند.
چه زمانی سفت شدن فرمان خطرناک است؟
هر تغییر جزئی در میزان سنگینی فرمان الزاماً به معنی خرابی جدی نیست، اما بعضی شرایط باید سریع‌تر بررسی شوند.
- فرمان به‌صورت ناگهانی بسیار سنگین شده است.
- هنگام چرخاندن فرمان احساس گیر کردن وجود دارد.
- چراغ هشدار فرمان روشن شده است.
- هم‌زمان با سنگین شدن فرمان صدای شدید شنیده می‌شود.
- سطح روغن هیدرولیک به‌سرعت پایین می‌آید.
- فرمان هنگام حرکت رفتار غیرعادی دارد.
- خودرو به یک سمت کشیده می‌شود.
اگر کنترل خودرو به دلیل سنگینی فرمان دشوار شده است، بهتر است پیش از ادامه رانندگی علت مشکل بررسی شود.
چگونه از سفت شدن فرمان جلوگیری کنیم؟
- فشار باد لاستیک‌ها را به‌صورت دوره‌ای کنترل کنید.
- از رینگ و لاستیک با مشخصات مناسب خودرو استفاده کنید.
- صدای غیرعادی جلوبندی و فرمان را نادیده نگیرید.
- نشتی سیستم هیدرولیک را سریع‌تر برطرف کنید.
- در خودروهای هیدرولیک، روغن مناسب و توصیه‌شده سازنده استفاده کنید.
- وضعیت تسمه پمپ هیدرولیک را در خودروهای مربوطه بررسی کنید.
- پس از برخورد شدید با چاله یا جدول، در صورت تغییر رفتار فرمان، جلوبندی را بررسی کنید.
- چراغ هشدار فرمان برقی را نادیده نگیرید.
جمع‌بندی
علت سفت شدن فرمان خودرو می‌تواند از یک مورد ساده مانند کم بودن فشار باد لاستیک شروع شود و تا مشکلات جعبه‌فرمان، جلوبندی، پمپ هیدرولیک یا سیستم فرمان برقی ادامه پیدا کند.
برای تشخیص صحیح ابتدا باید نوع سیستم فرمان خودرو مشخص شود. در فرمان هیدرولیک، روغن، پمپ، تسمه و شیلنگ‌ها اهمیت دارند؛ در فرمان معمولی بیشتر باید قطعات مکانیکی و جلوبندی بررسی شوند و در خودروهای مجهز به EPS نیز سیستم برق، سنسورها و یونیت فرمان باید مورد توجه قرار گیرند.
اگر قصد خرید خودروی کارکرده دارید، وضعیت فرمان و جلوبندی یکی از بخش‌های مهم بررسی فنی خودرو است. برای بررسی موتور، گیربکس، تعلیق، فرمان، ترمز، دیاگ و وضعیت بدنه پیش از معامله می‌توانید از خدمات کارشناسی خودرو عبادی استفاده کنید.
سوالات متداول
مهم‌ترین علت سفت شدن فرمان خودرو چیست؟
یک علت مشخص برای همه خودروها وجود ندارد. کم بودن فشار باد لاستیک، ایراد جعبه‌فرمان و جلوبندی، کمبود روغن یا خرابی پمپ در سیستم هیدرولیک و مشکلات EPS در فرمان برقی از مهم‌ترین موارد قابل بررسی هستند.
علت سفت شدن فرمان پراید چیست؟
در پرایدهای دارای فرمان معمولی، جعبه‌فرمان، جلوبندی، سیبک‌ها و فشار باد لاستیک‌ها باید بررسی شوند. در نسخه‌های هیدرولیک، کمبود روغن، نشتی، خرابی پمپ یا تسمه نیز می‌تواند باعث سنگین شدن فرمان شود.
چرا فرمان در حالت توقف سفت‌تر می‌شود؟
در حالت توقف اصطکاک لاستیک با سطح مسیر بیشتر است و نیروی بیشتری برای چرخاندن چرخ‌ها لازم می‌شود. اگر سنگینی فرمان نسبت به گذشته افزایش یافته باشد، فشار باد تایر، جلوبندی و سیستم کمک‌فرمان باید بررسی شوند.
آیا کمبود روغن هیدرولیک باعث سفت شدن فرمان می‌شود؟
بله. در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، کاهش سطح روغن می‌تواند باعث افت فشار و کاهش نیروی کمکی شود. در صورت کاهش سطح روغن باید علت نشتی نیز مشخص شود.
آیا فرمان برقی هم می‌تواند سفت شود؟
بله. خرابی موتور کمکی، سنسورها، یونیت EPS، سیم‌کشی یا افت ولتاژ سیستم برق خودرو می‌تواند باعث کاهش نیروی کمکی فرمان برقی شود.
سفت شدن فرمان خطرناک است؟
اگر فرمان ناگهان بسیار سنگین شده، گیر می‌کند، چراغ هشدار روشن شده یا کنترل خودرو دشوار شده است، مشکل باید سریع‌تر بررسی شود.
