گیربکس CVT نوعی گیربکس اتوماتیک است که در بسیاری از خودروهای امروزی، به‌ویژه برخی مدل‌های اقتصادی و شهری، استفاده می‌شود. برخلاف گیربکس‌هایی که تعداد مشخصی دنده دارند، CVT نسبت انتقال نیرو را به‌صورت پیوسته تغییر می‌دهد. به همین دلیل، نحوه شتاب‌گیری و تجربه رانندگی با این گیربکس با انواع دیگر گیربکس‌های اتوماتیک تفاوت دارد.
در این مقاله با ساختار، مزایا و معایب و اصول نگهداری گیربکس CVT آشنا می‌شوید تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند و هزینه‌های نگهداری خودرو را بهتر مدیریت کنید.
گیربکس CVT چیست؟
عبارت CVT مخفف Continuously Variable Transmission است و به گیربکسی اشاره دارد که نسبت انتقال آن به‌صورت پیوسته و بدون محدود شدن به دنده‌های ثابت تغییر می‌کند.
در این ساختار، نسبت انتقال نیرو در بازه‌ای مشخص تغییر می‌کند و برای این تغییر، نیازی به انتخاب دنده‌های ثابت و پله‌ای نیست. نتیجه این طراحی می‌تواند حرکت نرم‌تر و حفظ دور موتور در محدوده مناسب باشد.
در ساختار این گیربکس، دو مجموعه پولی روبه‌روی یکدیگر قرار دارند. پولی ورودی نیروی تولیدشده توسط موتور را دریافت می‌کند و پولی خروجی این نیرو را به بخش‌های بعدی سیستم انتقال قدرت می‌رساند. تسمه یا زنجیر مخصوص نیز ارتباط بین این دو مجموعه را برقرار می‌کند.
هر پولی از دو سطح مخروطی تشکیل شده است که فاصله میان آن‌ها قابلیت تغییر دارد. با نزدیک شدن دو سطح به یکدیگر، تسمه یا زنجیر در شعاع بزرگ‌تری حرکت می‌کند و با افزایش فاصله میان آن‌ها، شعاع حرکت کاهش می‌یابد.
هنگامی که راننده پدال گاز را فشار می‌دهد، واحد کنترل با توجه به عواملی مانند سرعت خودرو، میزان درخواست شتاب و دور موتور، نسبت انتقال مناسب را تعیین می‌کند. سپس موقعیت پولی‌ها تنظیم می‌شود تا موتور بتواند در محدوده دور مناسب کار کند و نیروی موردنیاز برای حرکت خودرو فراهم شود.
بیشتر بخوانید:نشانه‌های خرابی گیربکس اتومات | علائم رایج و راه‌های تشخیص زودهنگام
قطعات اصلی گیربکس CVT
قطعات گیربکسCVT شامل پولی‌ها، تسمه یا زنجیر انتقال نیرو، سامانه هیدرولیک، واحد کنترل و روغن مخصوص است.
هماهنگی این بخش‌ها برای انتقال نیرو ضروری است و سرویس آن‌ها باید طبق دستورالعمل سازنده انجام شود.
بعضی طراحی‌ها از تسمه فلزی ویژه و برخی دیگر از زنجیر استفاده می‌کنند. این دو قطعه از نظر ساختار و نحوه درگیری با پولی‌ها متفاوت‌اند و انتخاب آن‌ها به طراحی گیربکس بستگی دارد.
مزایای گیربکس CVT
گیربکس CVT به دلیل ساختار و نحوه عملکرد خاص خود، مزایایی دارد که می‌توانند بر تجربه رانندگی، مصرف سوخت و هزینه‌های نگهداری خودرو تأثیر بگذارند.
۱. مصرف سوخت بهینه
تغییر پیوسته نسبت انتقال به گیربکس کمک می‌کند دور موتور را متناسب با شرایط رانندگی تنظیم کند و مصرف سوخت را کاهش دهد.
۲. حرکت نرم
به دلیل نبود تعویض دنده‌های پله‌ای، تغییر سرعت معمولاً با وقفه و تکان ناشی از تعویض دنده همراه نیست.
۳. شتاب‌گیری پیوسته
تغییر مداوم نسبت انتقال می‌تواند به حفظ دور موتور در محدوده مناسب و شتاب‌گیری یکنواخت کمک کند.
۴. هماهنگی با رانندگی شهری
انتقال نرم نیرو می‌تواند حرکت در ترافیک و تغییرات مکرر سرعت را راحت‌تر کند.
۵. امکان بهینه‌سازی عملکرد موتور
تنظیم پیوسته نسبت انتقال اجازه می‌دهد عملکرد موتور را با شرایط حرکت هماهنگ کنید.
بیشتر بخوانید: بررسی کامل اجزای فنی خودرو در 8 سیستم مختلف
معایب گیربکس CVT
در ادامه، مهم‌ترین معایب این نوع گیربکس CVT را بررسی می‌کنیم.
۱. هزینه تعمیر تخصصی
تعمیر این مجموعه به دانش فنی و تجهیزات مناسب نیاز دارد و در صورت آسیب جدی، هزینه قطعات و تعمیرات می‌تواند بالا باشد.
۲. حس رانندگی متفاوت
ثابت ماندن نسبی دور موتور هنگام شتاب‌گیری ممکن است برای رانندگانی که به تعویض دنده‌های محسوس عادت دارند، یکنواخت به نظر برسد.
۳. صدای محسوس موتور
در بعضی خودروها، هنگام شتاب‌گیری شدید ممکن است دور موتور بالا برود و صدای آن بیشتر به گوش برسد.
۴. محدودیت ظرفیت انتقال نیرو
هر گیربکس ظرفیت مشخصی برای انتقال گشتاور دارد و همه مدل‌های CVT برای خودروهای پرقدرت یا شرایط پرفشار مناسب نیستند.
۵. حساسیت به نگهداری صحیح
استفاده از روغن نامناسب یا رعایت نکردن برنامه سرویس دورهای ممکن است به اجزای داخلی آسیب برساند و هزینه نگهداری را افزایش دهد.
عمر مفید گیربکس CVT
عمر مفید گیربکس CVT به کیفیت ساخت، میزان پیمایش، ترافیک، بار خودرو و شیوه رانندگی بستگی دارد. نگهداری منظم و استفاده از روغن و قطعات تأییدشده به دوام بهتر آن کمک می‌کند.
زمان تعویض تسمه گیربکس CVT به مدل خودرو، نوع گیربکس و دستورالعمل سازنده بستگی دارد و نمی‌توان یک بازه ثابت را برای همه خودروها در نظر گرفت. برای اطلاع از زمان مناسب تعویض، دفترچه راهنمای خودرو یا اطلاعات فنی معتبر مربوط به همان مدل را بررسی کنید.
روغن گیربکس CVT
روغن گیربکس CVT نقش مهمی در روان‌کاری قطعات، کنترل فشار هیدرولیکی و عملکرد صحیح سیستم انتقال قدرت دارد.
به‌طور معمول، بازه ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر به‌عنوان بازه پیشنهادی برای تعویض روغن این گیربکس مطرح می‌شود.
برای جلوگیری از آسیب به قطعات داخلی، باید از روغن مخصوص و دارای استاندارد تاییدشده استفاده کرد و برنامه سرویس مندرج در دفترچه راهنمای خودرو را اولویت قرار دهید.
گیربکس CVT بهتره یا DCT؟
انتخاب بین این دو گیربکس به نیاز راننده و مشخصات خودرو بستگی دارد.
DCT با دو کلاچ، دنده‌های مشخص را مدیریت می‌کند؛ اما CVT نسبت انتقال را پیوسته تغییر می‌دهد.
بعضی رانندگان واکنش DCT را ترجیح می‌دهند و برخی حرکت نرم CVT را مناسب‌تر می‌دانند.
مصرف سوخت، هزینه سرویس و رفتار خودرو در ترافیک نیز مهم است؛ پس مشخصات همان خودرو را با نیازهای خود بسنجید.
بیشتر بخوانید: خودروهای دارای گیربکس DCT
خودروهای دارای گیربکس CVT در ایران
در بازار ایران، خودروهای داخلی، چینی و وارداتی مختلفی با گیربکس CVT عرضه شده‌اند.
البته نوع گیربکس ممکن است با توجه به سال ساخت، تیپ و نسخه وارداتی خودرو متفاوت باشد.
فهرست زیر نمونه‌هایی از خودروهای مجهز به این سیستم را معرفی می‌کند و لزوماً شامل تمام نسخه‌های هر مدل نمی‌شود.
خودروهای داخلی
- ساینا اتوماتیک
- کوییک اتوماتیک
خودروهای چینی
- چری آریزو ۵
- چری آریزو ۶ و آریزو ۶ پرو
- چری تیگو ۵
- تیگو ۷ پرو
- ام‌وی‌ام X55
- لیفان X50
- لیفان X60
- جک J4
خودروهای ژاپنی و وارداتی
- تویوتا کرولا
- تویوتا پریوس
- تویوتا کمری هیبریدی
- تویوتا راو ۴ هیبریدی
- تویوتا C-HR هیبریدی
- میتسوبیشی لنسر
- میتسوبیشی اوتلندر
- هیوندای اکسنت و النترا
هزینه تعمیر گیربکس CVT
هزینه تعمیر گیربکس CVT به میزان آسیب، قیمت قطعات و دستمزد تخصصی بستگی دارد.
دسترسی به قطعات نیز در مدل‌های مختلف یکسان نیست؛ بنابراین بدون مشخص بودن خودرو و خدمات نمی‌توان قیمت ثابتی اعلام کرد.
پیش از تعمیر، از متخصص راجع به هزینه سوال کنید.
بیشتر بخوانید: بهترین زمان تعویض روغن گیربکس دستی و اتومات چه موقع است؟
جمع‌بندی
گیربکس CVT با تغییر پیوسته نسبت انتقال نیرو، امکان رانندگی نرم و هماهنگی بهتر دور موتور با شرایط حرکت را فراهم می‌کند.
بااین‌حال، مزایای این سیستم زمانی بیشتر قابل استفاده هستند که روغن مناسب، سرویس‌های دورهای و دستورالعمل‌های نگهداری آن به‌درستی رعایت شوند.
اگر قصد خرید خودروی مجهز به گیربکس CVT را دارید، بررسی وضعیت فنی آن پیش از خرید می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک کند.
در کارشناسی خودرو عبادی، خودرو از نظر فنی و رنگ و بدنه بررسی می‌شود تا پیش از نهایی کردن معامله، شناخت دقیق‌تری از وضعیت خودرو داشته باشید.
سؤالات متداول
گیربکس CVT چند دنده است؟
این سیستم دنده‌های ثابت و مشخصی مانند گیربکس‌های پله‌ای ندارد؛ نسبت انتقال نیرو در یک محدوده به‌طور پیوسته تغییر می‌کند.
چه ماشین هایی گیربکس cvt دارند؟
خودروهایی مانند ساینا اتوماتیک، کوییک اتوماتیک، چری آریزو ۵، تیگو ۵، ام‌وی‌ام X55 و جک J4 در برخی نسخه‌ها به گیربکس CVT مجهز هستند.
آیا گیربکس برلیانس CVT است؟
خیر برلیانس H330 اتوماتیک در بازار ایران، گیربکس ۴ سرعته اتوماتیک دارد و از نوع CVT نیست.
گیربکس دنا پلاس اتوماتیک CVT است؟
دنا پلاس توربو اتوماتیک از گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک استفاده می‌کند و به گیربکس CVT مجهز نیست.
