سنسور اکسیژن چیست و چگونه کار می‌کند؟

سنسور اکسیژن چیست و چه وظایفی را در خودروها دارد؟

سنسور اکسیژن از جمله یکی از مهم‌ترین اجزای فنی خودرو است که نقش مستقیمی در تنظیم مصرف سوخت خودروها دارد. در این مقاله می‌خواهیم به صورت مفصل به بررسی وظایف این قطعه، نحوه عملکرد و اجزای تشکیل‌دهنده آن بپردازیم. برای آشنایی کامل با سنسور اکسیژن ماشین با ما همراه باشید.

سنسور اکسیژن چیست؟

سنسورها قطعاتی هستند که در بخش‌های مختلف خودرو حضور دارند. هر کدام از آن‌ها برای اندازه‌گیری ویژگی فیزیکی یا شیمیایی خاصی طراحی شده‌اند. در واقع این ویژگی‌ها به عنوان محرک اولیه شناخته می‌شوند و اگر کم یا زیاد شوند، سنسورها این اطلاعات را ثبت کرده و به بخش‌های دیگر خودرو ارسال می‌کنند.

در خودروهای انژکتوری، سنسورها این اطلاعات را به کامپیوتر یا ECU خودرو ارسال می‌کنند. ECU این اطلاعات را پردازش و پاسخی مناسب برای آن‌ها صادر می‌کند. اما خودروهای قدیمی و کاربراتوری که ECU ندارند، این اطلاعات سنسورها را به صورت روشن شدن چراغ چک یا سایر علائم هشداردهنده به خود راننده اطلاع می‌دهند.

اما سنسور اکسیژن چیست؟ سنسور اکسیژن یکی از سنسورهای حساس به غلظت اکسیژن است که در ورودی مسیر اگزوز قرار دارد. این سنسور میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی از خودرو را اندازه‌گیری می‌کند و اطلاعات بسیار مفیدی را در مورد عملکرد موتور در اختیار کامپیوتر خودرو قرار می‌دهد. نام دیگر سنسور اکسیژن، سنسور لامباداست.

عملکرد سنسور اکسیژن چگونه است؟

اگر میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی خودرو افزایش پیدا کند:

1. سنسور اکسیژن این افزایش غلظت را حس می‌کند و سیگنال‌های هشدار برای ECU صادر می‌کند.
2. ECU غلظت بالای اکسیژن در گاز را به معنای احتراق ناقص سوخت می‌داند. بنابراین دستوراتی را برای سیستم سوخت‌رسانی صادر می‌کند.
3. در سیستم سوخت‌رسانی زمان پاشش انژکتورها کوتاه می‌شود، تا بدین ترتیب از غلظت اکسیژن موجود در گازهای خروجی کم شود.

برای زمانی که غلظت اکسیژن کاهش پیدا می‌کند، دقیقا برعکس این موضوع اتفاق می‌افتد. یعنی ECU به سیستم سوخت‌رسانی دستور افزایش زمان پاشش انژکتورها را می‌دهد.

وظایف سنسور اکسیژن چیست؟

اکنون که با نحوه عملکرد این قطعه مهم در اگزوز خودرو آشنا شده‌ایم، باید بدانیم که دقیقا وظایف سنسور اکسیژن چیست. سنسور اکسیژن با اندازه‌گیری میزان غلظت اکسیژن در گازهای خروجی، وظایف زیر را برعهده دارد:

• مصرف سوخت خودرو را کاهش می‌دهد.
• با کنترل مصرف سوخت، میزان آلاینده‌های تولیدی خودرو را کاهش می‌دهد.
• به بهبود راندمان موتور کمک می‌کند.
• قطعات مختلف موتور را از فرسودگی و تعمیرات زودهنگام نجات می‌دهد.

بیشتر بخوانید: آشنایی با اجزای موتور خودرو و نقش حیاتی هر بخش

انواع سنسور اکسیژن ماشین کدامند؟

انواع سنسورهای اکسیژن ماشین به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

• سنسورهای مجهز به گرم‌کن
• سنسورهای بدون گرم‌کن

در بررسی اینکه سنسور اکسیژن چیست گفتیم که این قطعه در مسیر اگزوز قرار دارد و غلظت اکسیژن را در گازهای خروجی اندازه‌گیری می‌کند. این سنسور زمانی بهترین عملکرد را از خود نشان می‌دهد که به خوبی داغ شده باشد. در مدل‌های قدیمی، سنسور اکسیژن با داغ شدن منیفولد اگزوز گرم می‌شد. این افزایش حرارت معمولا 5 دقیقه بعد از اینکه موتور خودرو روشن شد، اتفاق می‌افتد. بنابراین این مدل سنسورها درصد خطای بالایی دارند.

در نسل جدید اگزوزها، سنسورهای مجهز به گرم‌کن معرفی شدند. این سنسورها از انرژی باتری تغذیه می‌کنند و بلافاصله با استارت خودرو، المنت درونی آن‌ها داغ شده و سنسور روشن می‌شود. در خودروهای جدید از این نوع سنسور استفاده می‌شود. سنسور اکسیژن هیتردار نسبت به مدل ساده، تعداد سیم‌های بیشتری دارد و طبیعتا با قیمت بالاتری خرید و فروش می‌شود.

ساختار سنسور اکسیژن چیست؟

سنسورهای اکسیژن فارغ از اینکه گرم‌کن داشته باشند یا نه، ساختمان یکسان و ثابتی دارند:

• بدنه اصلی آن‌ها از جنس سرامیک یا چینی است.
• الکترودهایی از جنس پلاتینیوم دارند.
• غلاف این سنسورها با سرامیک زیرکونیوم ساخته می‌شود.
• از هیتر یا گرم‌کن در مدل‌های جدید این سنسورها استفاده می‌شود.

غلاف، قسمتی از سنسور اکسیژن است که در درون منیفولد دود قرار می‌گیرد. در زیر این بخش، الکترودها با یک لایه متخلخل از جنس پلاتین پوشیده شده‌اند. این قسمت از نمای بیرون، به صورت یک حباب دیده می‌شود. گازهای اگزوز تنها با پوسته خارجی این حباب در تماس هستند. سنسورهای دارای گرم‌کن، این دود را از طریق فضای کانکتور به بخش‌های درونی خود انتقال می‌دهند.

تعداد سنسور اکسیژن

خودروهای انژکتوری به صورت کلی، یک عدد سنسور اکسیژن دارند. این سنسور در مسیر اگزوز و قبل از کاتالیزور قرار دارد و به نام سنسور لامبادا بالا یا Upstream Lambada معروف است.

اما خودروهایی که در سال‌های اخیر ساخته شده‌اند، 2 عدد سنسور اکسیژن دارند. یکی از این سنسورها در جایی که لوله‌های اگزوز به یکدیگر می‌رسند و پیش از کاتالیزور قرار دارد و دیگری درست بعد از کاتالیزور جاگذاری شده است. به ترتیب به این سنسورها، سنسورهای بالا و پائین می‌گویند. سنسور دوم به سنسور اول در انجام وظایف خود کمک می‌کند و همچنین بر نحوه عملکرد کاتالیزور نیز نظارت دارد. بنابراین خودروهایی که دو عدد یا بیشتر سنسور اکسیژن داشته باشند، راندمان سوخت بالاتری خواهندداشت.

جمع‌بندی

در این مقاله سعی کردیم به سوالاتی همچون سنسور اکسیژن چیست و چه نقشی در اگزوز خودرو دارد، پاسخ دهیم. همانطور که دیدید، سنسور اکسیژن یکی از مهم‌ترین قطعاتی است که تاثیر قابل توجهی در سلامت سایر سیستم‌های خودرو اعم از سوخت‌رسانی و سیستم موتوری دارد. بنابراین اگر قصد دارید خودروی جدیدی برای خود بخرید، حتما به سلامت این قطعه توجه کنید.

یکی از روش‌هایی که بوسیله آن می‌توانید از عملکرد صحیح قطعات مختلف اطمینان حاصل کنید، کارشناسی خودرو پیش از خرید است. در بررسی فنی و موتوری، کارشناس مربوطه با اجرای تست دیاگ، عملکرد سنسورهای مختلف خودرو را می‌سنجد و هر گونه خطا را شناسایی می‌کند. شما می‌توانید این خدمات را در بالاترین سطح کیفیت و تخصص، از مجموعه کارشناسی خودرو عبادی دریافت کنید. برای رزرو نوبت همین حالا تماس بگیرید.

سوالات متداول