روغن ATF چیست؟ بررسی ویژگی‌ها، وظایف و زمان تعویض

همانطور که می‌دانید گیربکس‌های اتومات از واسکازین یا مایع روان‌کننده برای تعویض دنده استفاده می‌کنند. یکی از انواع این روغن‌ها، روغن ATF نام دارد. در این مقاله می‌خواهیم به بررسی اینکه روغن ATF چیست و چه کاربردی دارد بپردازیم و در انتها یک فرمول ساده برای کشف زمان مناسب تعویض آن را یاد بگیریم. با ما همراه باشید.

روغن ATF چیست؟

گیربکس‌های اتومات که با نهایت ظرافت در خودروها کار گذاشته می‌شوند، از اجزای مختلفی تشکیل شده‌اند. یکی از مهم‌ترین اجزای آن‌ها که این همکاری مداوم و سازنده را بین بخش‌های مختلف امکان‌پذیر می‌کند، روغن گیربکس اتومات است. این روغن در خودروهای مختلف می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد.

اما روغن ATF چیست؟ این روغن یکی از اجزای پرکاربرد در سیستم‌های هیدرولیک خودرو از جمله جعبه فرمان، جعبه‌دنده اتومات و سایر سیستم‌های صنعتی است. ATF مخفف عبارت Automatic Transmission Fluid به معنای مایع انتقال‌دهنده اتومات است. این روغن از ترکیبات مختلفی ساخته شده به همین دلیل به آن اصطلاحا مایع می‌گویند.

انواع روغن ATF

روغن ATF برای تمام انواع جعبه‌دنده‌های اتومات استفاده می‌شود و در تعمیرگاه‌ها یکی از روغن‌های پرکاربرد است. در مورد اینکه دلیل این همه محبوبیت روغن ATF چیست بعدا توضیح خواهیم داد.

انواع روغن ATF در دو دسته‌بندی کلی قرار می‌گیرند:

• ATF معدنی که بیشتر برای خودروهای قدیمی‌تر با سیستم گیربکس ساده‌تر به کار می‌رود.
• ATF سنتزی که جدیدا به بازار معرفی شده و مورد استفاده تمام خودروهای مدرن است.

توجه داشته باشید که روغن ATF در گیربکس‌های دستی هیچ کاربردی ندارد و برای این گیربکس‌ها از نوع دیگری روغن روان‌کننده استفاده می‌کنند. در مورد اجزای مختلف گیربکس‌ها و انواع آن در اینجا بخوانید.

وظایف روغن ATF چیست؟

گفتیم که روغن ATF یکی از حیاتی‌ترین اجزای گیربکس‌های اتومات است. این روغن وظایف مختلفی را برعهده دارد که مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیرند:

• انتقال قدرت: روغن ATF نیروی تولیدشده توسط موتور را به جعبه‌دنده می‌آورد.
• تعویض دنده: روغن ATF با روانکاری قطعات گیربکس، امکان تعویض دنده را فراهم می‌کند. همچنین از سایش و استهلاک این قطعات نیز جلوگیری می‌کند.
• خنک‌کنندگی: گرمایی که در جعبه‌دنده تولید می‌شود، بوسیله این روغن جذب شده و به بیرون هدایت می‌شود.
• محافظت: همچنین روغن ATF از سطوح مختلف فلزی در برابر خوردگی و یا زنگ‌زدگی محافظت می‌کند.

بنابراین بدون روغن ATF عملا هیچ انتقال قدرتی وجود ندارد و سیستم فلج می‌شود.

ویژگی‌های روغن ATF چیست؟

روغن ATF تنها در صورتی می‌تواند از عهده وظایف بالا بربیاید که ویژگی‌های زیر را داشته باشد.

غلظت پائین

یکی از وظایف اصلی روغن ATF چیست؟ انتقال قدرت به کلاچ. برای اینکار این روغن باید ویسکوزیته یا غلظت پائین‌تری داشته باشد. ظاهر اولیه روغن ATF، کاملا رقیق و شفاف است. با گذشت زمان که غلظت این مایع زیاد شد، به طبع عملکرد گیربکس تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

مقاومت در برابر گرما

روغن ATF باید بتواند نقطه جوش گیربکس اتوماتیک را افزایش دهد. عملکرد صحیح جعبه‌دنده در گرو این است که قطعات آن بیش از حد مجاز داغ نکنند. این ویژگی روغن باعث انتقال گرما به خارج از سیستم می‌شود و از آسیب‌دیدگی قطعات جلوگیری می‌کند.

ضدحباب

ترکیبات روغن ATF  به گونه‌ای است که از تشکیل حباب جلوگیری می‌کند. اگر سطح روغن مملو از کف و حباب باشد، فرآیند انتقال قدرت به درستی صورت نمی‌گیرد و راننده در تعویض دنده‌ها به مشکل می‌خورد.

بیشتر بخوانید: رایج‌ترین ایرادات فنی خودرو که نباید نادیده بگیرید

آب گریز

اگر آب یا رطوبت به هر دلیلی به داخل سیستم نفوذ کند، روغن گیربکس تحت هیچ شرایطی نباید با آن مخلوط شود. چرا که از ترکیب روغن با آب یک امولسیون بسیار مضر پدید می‌آید که می‌تواند قطعات مختلف را برای همیشه از کار بیاندازد. بنابراین روغن ATF حتما باید آب‌گریز باشد.

ضداکسیداسیون

انواع فلزهای فولاد، مس، برنز، چدن، آلومینیوم و… در ترکیب قطعات گیربکس به‌کاررفته‌اند. روغن ATF از آنجاییکه با تمام این بخش‌ها در تماس است باید خاصیت ضدزنگ داشته باشد تا هم وظایف خود را به خوبی انجام دهد و هم طول عمر این قطعات را افزایش دهد.

بهترین زمان تعویض روغن ATF

روغن ATF همچون سایر ترکیبات مصرفی خودرو، بعد از مدتی نیاز به تعویض پیدا می‌کند. توصیه کلی این است که روغن ATF هر 36 ماه و بعد از طی حدود 60 هزار کیلومتر تعویض شود. اما این اعداد بسته به عوامل مختلفی می‌توانند متغیر باشند:

• برخی از خودروهای مدرن‌تر با سرعت بالاتری روغن گیربکس را مصرف می‌کنند.
• اگر شما بیش از حد نرمال از خودرو استفاده می‌کنید و شرایط رانندگی مساعدی ندارید، ممکن است زودتر از حد تعیین شده نیاز به تعویض روغن پیدا کنید.
• اگر هر کدام از علائم تعویض روغن گیربکس ظاهر شد، باید بلافاصله برای تعویض به تعمیرگاه مراجعه کنید.

برای کشف بهترین زمان تعویض روغن ATF، به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید و سپس با یک متخصص مشورت کنید.

در مورد جدول زمان تعویض انواع قطعات خودرو، در اینجا بخوانید.

علائم فساد روغن ATF چیست؟

هر گاه روغن ATF نیاز به تعویض پیدا کند، از خود علائمی را نشان می‌دهد. شما با مشاهده هر کدام از این موارد باید سریعا برای تعویض روغن اقدام کنید. توجه کنید که هرگونه اهمال‌کاری می‌تواند شما را با هزینه‌های سنگینی مواجه کند.

• تغییر رنگ: روغن ATF سالم رنگ شفاف و قرمز دارد. در صورت مشاهده هر گونه تیرگی و افزایش غلظت باید فورا روغن را بیرون بریزید.
• نشت روغن: اگر در قسمت زیر خودرو متوجه نشتی روغن شده‌اید، بهتر است برای بررسی‌های بیشتر به تعمیرگاه مراجعه کنید.
• بوی سوختگی: اگر ATF سوخته یا خراب شده باشد از قسمت گیربکس بوی سوختگی به مشام خواهدرسید.
• سر خوردن دنده‌ها: اگر دنده‌ها به درستی تعویض نمی‌شوند و روی هم سر می‌خورند، پیش از هر چیزی باید روغن را مورد بررسی قرار دهید. معمولا در اثر ترکیب روغن با آب چنین اتفاقی می‌افتد.

جمع‌بندی

در این مقاله سعی کردیم پاسخی جامع و کامل به سوال «روغن ATF چیست» بدهیم. یکی از روش‌های مطمئن برای تعیین بهترین زمان تعویض این روغن، رعایت سرویس‌های دوره‌ای و نگهداری خودرو است. در این سرویس‌ها که معمولا هر 6 ماه یکبار اجرا می‌شوند، سطح روغن ATF مدام مورد بررسی قرار می‌گیرد و پیش از بروز خسارات سنگین تعویض می‌شود.

در مجموعه عبادی مفتخریم اعلام کنیم که علاوه بر خدمات تخصصی کارشناسی خودرو، سرویس‌های دوره‌ای خودرو به همراه تعمیرات حرفه‌ای زیر نظر استادکار باتجربه ارائه می‌شوند. برای دریافت این خدمات باید به شعبه سورنا عبادی مراجعه کنید. برای رزرو نوبت از طریق لینک زیر اقدام کنید.

سوالات متداول