اگر قصد خرید خودرو دارید، یکی از مهمترین فاکتورهایی که باید به آن توجه کنید، میزان استهلاک خودرو است.
استهلاک ماشین فقط به معنی فرسودگی قطعات مکانیکی آن نیست. بلکه به صورت کلی منظور از استهلاک، روند کاهشی ارزش خودرو در بازار است. عوامل زیادی میتوانند باعث افزایش یا کاهش سرعت این روند شوند؛ از جمله نحوه رانندگی، شرایط جاده، اقلیم منطقه، کیفیت سوخت، سبک نگهداری، برند خودرو و حتی عادتهای رفتاری راننده.
در ادامه این مقاله، به بررسی انواع استهلاک، معرفی پراستهلاکترین و کم استهلاک ترین خودرو در ایران و همچنین نکاتی برای کاهش سرعت این پدیده خواهیم پرداخت.
استهلاک ماشین چیست؟
استهلاک خودرو به فرسایش و کاهش تدریجی ارزش و کارایی قطعات و اجزای خودرو بر اثر استفاده، زمان و شرایط محیطی گفته میشود. این استهلاک هم بهصورت مالی (افت قیمت) و هم بهصورت فنی (کاهش کارایی و نیاز به تعمیر یا تعویض قطعه) قابل مشاهده است.
دو نوع اصلی استهلاک خودرو:
- استهلاک فیزیکی: ناشی از استفاده، تصادف، سایش قطعات، پوسیدگی، تغییرات دمایی و …
- استهلاک مالی: کاهش قیمت خودرو به مرور زمان، حتی در صورت استفادهی کم.
استهلاک فیزیکی
این نوع از استهلاک خودرو به مرور زمان و در اثر استفادهی روزمره از خودرو بهوجود میآید و شامل فرسایش واقعی و قابل اندازهگیری در اجزای خودرو است. این استهلاک مستقیم بر سلامت فنی خودرو تأثیر میگذارد و معمولاً هزینهبر است.
مهمترین بخشهایی که دچار استهلاک فیزیکی میشوند
| قطعه / سیستم | توضیح استهلاک |
|---|---|
| موتور | کاهش کمپرس سیلندر، روغنسوزی، صداهای غیرعادی، کاهش قدرت. مثلاً بعد از ۱۵۰ هزار کیلومتر، موتورهایی که خوب نگهداری نشدهاند دچار افت قدرت میشوند. |
| گیربکس | دندهگیر شدن، ضربه زدن در تعویض دنده، نشتی روغن گیربکس. گیربکسهای اتوماتیک CVT یا دوکلاچه زودتر مستهلک میشوند. |
| سیستم ترمز | خوردگی دیسک و لنت، کاهش بازدهی، سوت کشیدن ترمز. معمولاً هر ۲۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر نیاز به تعویض لنت است. |
| سیستم تعلیق | خرابی کمکفنرها، بوشها، و صداهای اضافه در دستاندازها. باعث کاهش نرمی رانندگی و افزایش فشار به دیگر اجزا میشود. |
| رنگ و بدنه | پوسیدگی، خط و خش، رنگپریدگی در اثر آفتاب، باران اسیدی یا ضربات جزئی. |
| باطری و برق خودرو | افت ولتاژ، خرابی دینام، اختلال در ECU، تمام شدن سریع باطری. |
| لاستیکها | ساییدگی، ترکخوردگی، دو پهن شدن. معمولاً بعد از ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر نیاز به تعویض دارند. |
استهلاک فیزیکی نیازمند تعمیر یا تعویض قطعات است و اگر کنترل نشود، میتواند باعث خرابیهای دومینویی و هزینههای سنگین شود. در مورد زمان مناسب تعویض هر یک از قطعات خودرو در اینجا بخوانید.
لقب کم استهلاک ترین موتور خودرو ایرانی به موتور TU5 میرسد. در مورد لیست کامل خودروهای دارای موتور TU5 در اینجا بخوانید.
استهلاک مالی
این نوع از استهلاک خودرو به معنی کاهش ارزش آن در بازار است. در اینجا وضعیت فنی خودرو اصلا مطرح نیست. چرا که ممکن است خودرویی کاملا سالم و کمکارکرد باشد، اما استهلاک مالی آن زیاد باشد. این نوع از استهلاک بیشتر به فاکتورهای اقتصادی و روانی مرتبط است تا فنی. به عبارتی، «قیمت ماشین» در بازار ریزش میکند، حتی اگر هیچ ایرادی نداشته باشد.
عوامل مؤثر در استهلاک مالی
| عامل | توضیح |
|---|---|
| سال ساخت | خودروی ساخت ۱۳۹۹ از ۱۴۰۳ ارزانتر است حتی اگر بدون کارکرد باشد. به این پدیده «افت قیمت سالانه» میگویند. |
| کیلومتر کارکرد | خودرو با کارکرد بالاتر، ارزانتر است چون مصرفشدهتر به نظر میرسد. |
| برند و مدل | خودروهای چینی و داخلی افت قیمت بیشتری دارند، نسبت به تویوتا، مزدا یا کیا. |
| تصادفی بودن یا رنگشدگی | خودروهای رنگشده، تصادفی یا تعویضشده، به شدت افت قیمت دارند. |
| تغییرات بازار و قوانین واردات | با ورود خودروهای وارداتی، بازار خودروهای مونتاژی افت میکند. |
| نایاب بودن قطعات یدکی | خودروهای کمیاب یا قدیمی که قطعات نایاب دارند، استهلاک مالی زیادی را در بازار تجربه میکنند. |
مهمترین عوامل موثر بر استهلاک خودرو
عوامل بسیاری در استهلاک خودرو دخیلند:
| عامل | توضیح |
|---|---|
| نوع پیشرانه و گیربکس | موتورهای توربو و گیربکسهای CVT و دوکلاچه معمولاً استهلاک بیشتری دارند. |
| کیفیت ساخت قطعات | خودروهای چینی یا برخی تولیدات داخلی به دلیل استفاده از قطعات بیکیفیتتر، سریعتر دچار استهلاک میشوند. |
| شرایط نگهداری | تعویض بهموقع روغن، فیلترها و سرویس دورهای منظم، نقش مهمی در کاهش استهلاک دارند. |
| نوع رانندگی | رانندگی پرشتاب، ترمزهای ناگهانی، حمل بار بیش از حد و… عمر قطعات را کاهش میدهد. |
| شرایط آب و هوایی | مناطق گرم و خشک یا مرطوب و شرجی باعث پوسیدگی، تغییر کیفیت روغن و آسیب به قطعات میشوند. |
| نوع جادهها | جادههای ناهموار، سربالاییها و ترافیک شهری اثر منفی شدیدی روی قطعات دارد. |
پر استهلاک ترین خودروها در ایران
منظور از خودروهای پراستهلاک، خودروهایی است که:
- در طی دوره استفاده، بیشتر از خودروهای عادی نیاز به سرویس پیدا میکنند.
- قطعات این خودروها زودتر نیاز به تعویض پیدا میکند.
- معمولا لوازم یدکی این خودروها گرانتر است و راحت پیدا نمیشود.
- به دلیل کیفیت پایین ساخت، روند فرسایش قطعات سریعتر است.
خودروهای پراستهلاک در طی زمان، افت قیمت شدیدتری دارند و خریداران آگاه معمولا سراغ آنها نمیروند. چند نمونه از پراستهلاک ترین خودروی ایرانی و خارجی را در جدول زیر میبینید.
| خودرو | دلایل استهلاک بالا |
|---|---|
| لیفان X60 | کیفیت پایین گیربکس CVT، قطعات چینی بیکیفیت |
| چری تیگو 5 | هزینه بالای لوازم یدکی، خدمات پس از فروش ضعیف |
| کیا اپیروس | پیچیدگی فنی، قطعات گران و کمیاب |
| پژو 207 اتوماتیک | گیربکس AL4 پرخرج و حساس |
| هیوندای آزرا قدیمی | استهلاک بالای موتور V6، نبود برخی قطعات |
| جک S5 توربو | حساسیت موتور توربو به روغن و بنزین بیکیفیت |
کم استهلاک ترین خودروها در ایران
کماستهلاکترین خودروها معمولاً آنهایی هستند که:
- طراحی سادهای دارند.
- قطعات یدکی آنها به راحتی در دسترس است.
- به دانش تخصصی خاصی برای تعمیرات احتیاج ندارند.
- در طول زمان، کمتر نیاز به تعویض قطعه پیدا میکنند.
در بازار پرتلاطم ایران، این خودروها بیشتر از همیشه محبوباند؛ چرا که هم هزینه نگهداری کمتری دارند و در طی زمان افت قیمت بالایی را تجربه نمیکنند. در جدول زیر تعدادی از این خودروها را میبینید.
| خودرو | دلایل کم استهلاک بودن |
|---|---|
| تویوتا کرولا | دوام بالا، قطعات فراوان، سادگی فنی |
| مزدا 3 نیو | موتور ساده، استهلاک پایین، عملکرد نرم |
| تویوتا یاریس | کممصرف، سیستم ساده، کیفیت ساخت بالا |
| پراید (مدلهای قدیمی) | قطعات ارزان و فراوان، طراحی ساده |
| پژو 405 و پارس TU5 | قطعات متداول، قابل تعمیر توسط همه مکانیکها |
کم استهلاک ترین خودرو خارجی در ایران، تویوتا کرولا است. کم استهلاک ترین ماشین ایرانی نیز، با اختلاف پژو 405 است.
چگونه سرعت استهلاک خودرو را کاهش دهیم؟
- سرویسهای دورهای منظم انجام دهید.
- از قطعات با کیفیت و فابریک استفاده کنید.
- رانندگی نرم و کمشتابی داشته باشید.
- در شرایط نامناسب آبوهوایی از خودرو مراقبت کنید.
- خودرو را در گاراژ یا جای خشک پارک کنید.
- به علائم هشداردهنده مثل صدای غیرعادی یا چراغ چک بیتوجه نباشید.
جمعبندی
استهلاک بخشی اجتنابناپذیر از زندگی یک خودروست. اما میزان آن بسته به برند، مدل، شرایط نگهداری و نحوه رانندگی بسیار متفاوت است. انتخاب خودروی مناسب، آگاهی از هزینههای آینده، و رسیدگی منظم میتواند هم هزینههای شما را کاهش دهد و هم از دردسرهای فنی جلوگیری کند.
در جلسه کارشناسی خودرو پیش از خرید، حتما در مورد میزان استهلاک خودرو از کارشناس مربوطه سوال کنید. همکاران ما در مجموعه عبادی آمادهاند تا به شما در پیدا کردن یک خودرو ایدهآل با استهلاک پائین کمک کنند. برای دریافت نوبت همین حالا با ما تماس بگیرید.
۱. آیا استهلاک خودرو فقط به کارکرد آن بستگی دارد؟
خیر. استهلاک خودرو فقط به میزان کیلومتر کارکرد محدود نمیشود. عواملی مانند شرایط نگهداری، سبک رانندگی، اقلیم منطقه، کیفیت سوخت، و حتی طراحی خودرو نیز در سرعت استهلاک نقش دارند.
۲. چرا بعضی خودروها با ظاهر لوکس استهلاک بالاتری دارند؟
خودروهای لوکس معمولاً به دلیل پیچیدگی فنی، حساسیت بالای قطعات، نیاز به سرویسهای تخصصی و قیمت بالای لوازم یدکی، در بلندمدت هزینه نگهداری بیشتری دارند و سریعتر مستهلک میشوند.
۳. آیا انتخاب خودروی کماستهلاک باعث صرفهجویی در هزینهها میشود؟
بله. خودروهای کماستهلاک معمولاً نگهداری آسانتری دارند، کمتر خراب میشوند، قطعاتشان ارزانتر و در دسترستر است و در نتیجه هزینه کلی مالکیت آنها پایینتر است.
۴. چطور بفهمیم یک خودرو استهلاک بالایی دارد یا نه؟
با بررسی سابقهی مدل مورد نظر، نظرات کاربران، میزان افت قیمت در بازار، هزینه قطعات یدکی، و شناخت نوع گیربکس و موتور میتوان میزان استهلاک یک خودرو را تا حد زیادی پیشبینی کرد.
